Tag Archives: ymgysylltu

Hongian mas gyda Chynulliad Cenedlaethol Cymru

Craffu

Ers cynhadledd craffu llynedd, rydyn ni wedi bod yn cadw llygad ar beth sy’n digwydd ym maes craffu. Ym mis Rhagfyr rydyn ni’n cynnal seminar gyda’r Ganolfan Craffu Gyhoeddus a Grant Thornton ar lywodraethu da, felly mae fe wedi bod yn bwysig i ni gadw fyny gyda beth sy’n mynd ymlaen.

Mae sgyrsiau #scrusm ar Twitter wedi rhoi’r cyfle i ni glywed o fudiadau gwasanaethau cyhoeddus am beth maen nhw’n wneud. Un o’r dulliau sydd wedi cynhyrfu ni’r fwyaf yw defnydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru o Google Hangouts.

National Assembly for Wales Google Hangout

Lluniau Google Hangout Cynulliad Cenedlaethol Cymru ar Flickr http://bit.ly/1wd3dwU

Wrth i gyfryngau cymdeithasol ddod yn fwy poblogaidd, mae gwasanaethau cyhoeddus wedi dechrau defnyddio nhw i ymgysylltu â’u cymunedau. Gan fod y defnydd o gyfryngau cymdeithasol yn rhad ac am ddim, mae yna gamsyniad bod y defnydd effeithiol ohonynt yn lot haws a chepach na dulliau traddodiadol. Ond dyw bod ar-lein yn ei hun, ac anfon neges bob nawr ac yn y man, ddim yn ddigon – rhaid i ni alluogi pobl i gymryd rhan.

A dyna pam rydw i wedi fy nghynhyrfu am ddefnydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru o Google Hangouts. Roeddwn i fach yn amheus i ddechrau. Mae Google Plus wedi bod yn ddefnyddiol iawn i mi o ran gwaith (er enghraifft mae cymuned LocalGov Digital yn llawn syniadau digidol diddorol), ond sa i’n gallu dweud bod lot o bobl eraill ar y platfform.

Felly dyw Google Plus ddim cweit yn ticio’r blwch o ran mynd i bobl. Ond dyma le mae galluogi pobl i gymryd rhan yn dod mewn. Yn hytrach nag aros i bobl ddod iddyn nhw, fe wnaethon nhw weithio gyda phobl i’w helpu nhw i ddefnyddio’r dechnoleg fel bod nhw’n gallu cymryd rhan.

O ran y Hangout ar Addysg Uwch, roedd hyn yn golygu bod myfyrwyr o Gymru yn Lloegr neu’r Alban yn cael y cyfle i ddweud eu dweud am gyllid. Os doedden nhw ddim yn defnyddio Hangouts neu doedd dim cyfrif Google Plus ganddynt, roedd staff yn gweithio gyda nhw i ddod yn gyfarwydd â’r dechnoleg. Mae hyn yn wrthgyferbyniad llwyr â sut mae rhai cyrff yn anfon allan ychydig o drydar neu ddiweddariadau Facebook ac yn disgwyl i bobl dod atynt.

[gigya src=”https://abfiles.s3.amazonaws.com/swf/audioboom_default_player_v1.swf” style=”background-color:transparent; display:block; min-width:320px; max-width:700px;” flashvars=”image_option=small&imgURL=https%3A%2F%2Fd15mj6e6qmt1na.cloudfront.net%2Fi%2F6463661%2F300x300%2Fc&link_color=%2358d1eb&mp3Author=assemblycynulliad&mp3Duration=179867.0&mp3LinkURL=https%3A%2F%2Faudioboom.com%2Fboos%2F1746523-jocelyn-davies-ac-a-juliemorganlab-yn-siarad-am-we-sgwrs-gyntaf-y-pwyllgor-cyllid-ar-gyfer-yr-ymchwiliad-i-gyllido-addysguwch-jocelyn-davies-am-and-juliemorganlab-talk-about-the-first-finance-comm-web-chat-for-the-highered-funding-inquiry&mp3Time=01.30pm+21+Nov+2013&mp3Title=Jocelyn+Davies+AC+a+%40JulieMorganLAB+yn+siarad+am+we-sgwrs+gyntaf+y+Pwyllgor+Cyllid+ar+gyfer+yr+ymchwiliad+i+gyllido+%23addysguwch+%2F+Jocelyn+Davies+AM+and+%40JulieMorganLAB+talk+about+the+first+Finance+Comm+web+chat+for+the+%23highered+%23funding+inquiry&mp3URL=https%3A%2F%2Faudioboom.com%2Fboos%2F1746523-jocelyn-davies-ac-a-juliemorganlab-yn-siarad-am-we-sgwrs-gyntaf-y-pwyllgor-cyllid-ar-gyfer-yr-ymchwiliad-i-gyllido-addysguwch-jocelyn-davies-am-and-juliemorganlab-talk-about-the-first-finance-comm-web-chat-for-the-highered-funding-inquiry.mp3%3Fsource%3Dwordpress&player_theme=light&rootID=boo_player_1&show_title=true&waveimgURL=” width=”480″ height=”150″ allowFullScreen=”true” wmode=”transparent”]

Mae hwn yn lot o waith, ond mae’r wybodaeth mae’r Cynulliad yn derbyn o’r Hangout yn lot fwy cyfoethog achos hynny. Gallwch glywed Jocelyn Davies AC a Julie Morgan AC yn trafod beth maen nhw wedi dysgu o’r Hangout yn y Audioboom uchod.

Mae fe hefyd yn werth gwylio’r fideo yma o Rhun Ap Iorwerth AC a Julie James AC yn siarad am ddefnyddio Hangouts i ymgysylltu ynghylch sgiliau STEM, a sut roedd cyfranogwyr yn fwy onest ac yn rhoi adborth mwy uniongyrchol nag mewn sesiwn tystiolaeth.

Beth sydd wedi dod i’r amlwg yw bod cyfranogiad cyhoeddus ar-lein da yn cymryd yr un faint o ymdrech ag ymgysylltu all-lein, ac os ydyn ni’n rhoi ymdrech mewn i wneud e’n dda, gallai gwella ansawdd ein gwaith.

Dyfrig

Ymgysylltiad Cyhoeddus Mewn Archwilio

Seminar Dysgu a Rennir ar Fil Cenedlaethau'r Dyfodol

Yn swydd ddiwethaf fi roeddwn i’n gweithio i hybu cyfranogiad mewn gwasanaethau cyhoeddus, felly mae ‘di bod yn wych i weld sut mae Swyddfa Archwilio Cymru yn ymgysylltu â phobl. Mae gwefannau Fy Nhref Iach a Fy Ngheredigion yn hawdd i bobl eu defnyddio (ar gyfrifiadur ac  ar ffôn symudol) ac maent yn osgoi lot o’r jargon sydd mewn ymgynghoriadau traddodiadol.

Mae’r ymdrechion yma wedi ysgogi fi i ddechrau meddwl amdano bwrpas ein hymgysylltu â’r cyhoedd – pa wahaniaeth mae fe’n gwneud i’n gwaith ni?

[gigya src=”https://s3.amazonaws.com/boos.audioboo.fm/swf/fullsize_player.swf” flashvars=”mp3=https%3A%2F%2Faudioboo.fm%2Fboos%2F1973952-why-should-audit-bodies-engage-pam-dylai-cyrff-archwilio-ymgysylltu.mp3%3Fsource%3Dwordpress&mp3Author=GoodPracticeWAO&mp3Duration=147.203&mp3LinkURL=https%3A%2F%2Faudioboo.fm%2Fboos%2F1973952-why-should-audit-bodies-engage-pam-dylai-cyrff-archwilio-ymgysylltu&mp3Time=11.25am+07+Mar+2014&mp3Title=Why+should+Audit+Bodies+Engage%3F+%2F+Pam+Dylai+Cyrff+Archwilio+Ymgysylltu%3F” width=”400″ height=”160″ allowFullScreen=”true” wmode=”transparent”]

Mae’r Gyfnewidfa Arfer Da yn edrych ar ddulliau amrywiol ac arloesol, a gan fy mod i’n gweithio i gorff archwilio mae fe ‘di bod yn ddiddorol iawn i weld sut mae’r Arolygiaeth Gofal a Gwasanaethau Cymdeithasol Cymru (AGGCC) yn edrych i gynnwys pobl yn ei waith. Mae ymgysylltiad wedi’i ymgorffori yn ei gwaith, gan gynnwys ar lefel strategol.

Mae Cyfranogaeth Cymru yn ymgymryd â’r gwaith gyda AGGCC, felly fe wnes i ddal i fyny â’i Reolwr Mandy Williams i ddarganfod bach mwy am sut maen nhw’n bwriadu sicrhau bod lleisiau pobl yn llywio gwaith AGGCC . Roedd e’n ddiddorol clywed sut maen nhw’n edrych i gyfoethogi eu gwaith archwilio a chael darlun cliriach o wasanaethau.

[gigya src=”https://s3.amazonaws.com/boos.audioboo.fm/swf/fullsize_player.swf” flashvars=”mp3=https%3A%2F%2Faudioboo.fm%2Fboos%2F1973971-cssiw-and-public-engagement-aggcc-ac-ymgysylltiad-cyhoeddus.mp3%3Fsource%3Dwordpress&mp3Author=GoodPracticeWAO&mp3Duration=179.82&mp3LinkURL=https%3A%2F%2Faudioboo.fm%2Fboos%2F1973971-cssiw-and-public-engagement-aggcc-ac-ymgysylltiad-cyhoeddus&mp3Time=11.40am+07+Mar+2014&mp3Title=CSSIW+and+Public+Engagement+%2F+AGGCC+ac+Ymgysylltiad+Cyhoeddus” width=”400″ height=”160″ allowFullScreen=”true” wmode=”transparent”]

Un o egwyddorion y Gyfnewidfa Arfer Dda yw does dim angen ailddyfeisio’r olwyn, felly os oes rhywun wedi datblygu dull diddorol mae ‘na lawer gallwn ni ddysgu ohono. Mae yna lot o wybodaeth ar wefan AGGCC, gan gynnwys eu cynllun cyfranogi, sy’n adnodd defnyddiol sy’n gallu cael ei addasu.

Mae hyn yn arbennig o berthnasol wrth feddwl amdano Bil Cenedlaethau’r Dyfodol, sy’n meddwl bydd rhaid i’r sector cyhoeddus yng Nghymru sicrhau bod penderfyniadau allweddol yn cael eu gwneud gyda lles tymor hir mewn golwg. Gan fod ymgysylltu â’r cyhoedd yn elfen allweddol o’r fil (a’r cysyniad o ddatblygu cynaliadwy yn gyffredinol), fe wnes i dal i fyny ‘da Mike Palmer, sy’n gweithio i reoli a datblygu ymateb Swyddfa Archwilio Cymru i’r bil.

[gigya src=”https://s3.amazonaws.com/boos.audioboo.fm/swf/fullsize_player.swf” flashvars=”mp3=https%3A%2F%2Faudioboo.fm%2Fboos%2F1974015-bil-cenedlaethau-r-dyfodol-a-swyddfa-archwilio-cymru.mp3%3Fsource%3Dwordpress&mp3Author=GoodPracticeWAO&mp3Duration=158.328&mp3LinkURL=https%3A%2F%2Faudioboo.fm%2Fboos%2F1974015-bil-cenedlaethau-r-dyfodol-a-swyddfa-archwilio-cymru&mp3Time=12.12pm+07+Mar+2014&mp3Title=Bil+Cenedlaethau%27r+Dyfodol+a+Swyddfa+Archwilio+Cymru” width=”400″ height=”160″ allowFullScreen=”true” wmode=”transparent”]

Roedd e’n ddiddorol iawn clywed sut bydd y bil yn golygu newid y ffordd mae Swyddfa Archwilio Cymru yn gweithio, yn enwedig yn y ffordd ni’n archwilio cyrff allanol.

[gigya src=”https://s3.amazonaws.com/boos.audioboo.fm/swf/fullsize_player.swf” flashvars=”mp3=https%3A%2F%2Faudioboo.fm%2Fboos%2F1974036-camawu-ymarferol-mewn-ymgysylltiad-cyhoeddus-i-swyddfa-archwilio-cymru.mp3%3Fsource%3Dwordpress&mp3Author=GoodPracticeWAO&mp3Duration=85.2151&mp3LinkURL=https%3A%2F%2Faudioboo.fm%2Fboos%2F1974036-camawu-ymarferol-mewn-ymgysylltiad-cyhoeddus-i-swyddfa-archwilio-cymru&mp3Time=12.34pm+07+Mar+2014&mp3Title=Camawu+Ymarferol+mewn+Ymgysylltiad+Cyhoeddus+i+Swyddfa+Archwilio+Cymru” width=”400″ height=”160″ allowFullScreen=”true” wmode=”transparent”]

Mae hyn i gyd yn dod â fi yn ôl i’r pwynt ar ddechrau’r blog ‘ma – pa wahaniaeth bydd cyfranogi yn gwneud i’n gwaith ni? A hefyd sut ydyn ni’n dangos bod ein gwaith archwilio ni’n cael effaith ar wasanaethau cyhoeddus Cymreig? Gan mai dinasyddion yw’r rhai sy’n derbyn gwasanaethau, maen nhw mewn sefyllfa ddelfrydol i werthuso os yw’n gwaith ni wedi gwneud gwahaniaeth i’r ddarpariaeth o wasanaethau. Unwaith eto, mae’n ddiddorol iawn i ddarllen am Baneli Adolygiad Ansawdd AGGCC, sy’n adolygu ac yn gwerthuso ei waith nhw o ran meysydd gwasanaethau penodol.

Felly ar y cyfan mae lot o bethau diddorol i gadw llygad arno, o ran yr hyn y mae Bil Cenedlaethau’r Dyfodol yn ei olygu i ni, a hefyd yr hyn y gallwn ei ddysgu o ddulliau cyfranogi AGGCC.

Felly, fy nghwestiwn i yw sut gall Swyddfa Archwilio Cymru symud ein dull o ymgysylltu â’r cyhoedd ymlaen?

Dyfrig

Craffu yng Nghynulliad Cenedlaethol Cymru

Craffu

Hoffwn rannu mwy o fanylion gyda chi am un o’r gweithdai i barhau’r gyfres o blogiau gwadd i gefnogi’r Gynhadledd Goleuni ar Graffu 28 Tachwedd yn Stadiwm SWALEC. Mae’n ymwneud â sut mae Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn annog mwy o gyfranogiad ym mhwyllgor craffu. Rydym yn teimlo gallai’r dulliau hyn gael eu haddasu i weddu i ymagweddau Llywodraeth Leol a gwasanaethau cyhoeddus eraill yng Nghymru. Peidiwch â becso os dydych chi heb ddewis y gweithdy yma, fe wnawn ni ychwanegu cyflwyniad a throsolwg y gweithdy drwy fideo ar-lein ar ôl y gynhadledd. Darllenwch hwn i weld beth ydych chi’n meddwl.

Ar ddydd Iau 28 Tachwedd, bydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn cymryd rhan yng Nghynhadledd Graffu Cymru gyfan a gaiff ei threfnu gan Swyddfa Archwilio Cymru yn Stadiwm Swalec, Caerdydd. Cynhelir dau weithdy i drafod y mater o ‘gymryd rhan mewn gwaith craffu’ a gaiff ei arwain gan Kevin Davies, sy’n aelod o adran Gyfathrebu’r Cynulliad, gyda’r nod o annog rhagor o bobl i gymryd rhan mewn gwaith craffu pwyllgorau, a Virginia Hawkins, sydd wedi gweithio yn y Cynulliad ers 10 mlynedd, ac sydd wedi bod yn rhan o bob agwedd ar waith craffu yn ystod y cyfnod hwnnw, gan gynnwys cyfnod fel Clerc pwyllgor, cyfnod yn y Gwasanaeth Ymchwil a chyfnod gyda’r Adran Gyfathrebu.

Cynulliad Cenedlaethol Cymru / National Assembly for Wales

Dros y ddwy flynedd diwethaf, mae’r Cynulliad Cenedlaethol wedi newid y ffordd y mae’n cyfathrebu, er mwyn canolbwyntio llawer mwy ar y gwaith y mae’r Cynulliad yn ei wneud ar y pryd, a siarad â grwpiau penodol o bobl sy’n debygol o ddangos diddordeb mewn pwnc, gan weithredu fel cyfrwng i gael rhagor o bobl i gymryd rhan mewn gwaith craffu. Wrth wneud hynny, rydym yn defnyddio pecyn cymorth mewnol ar-lein, sy’n amlinellu’r ffyrdd y gallwn ymgysylltu â phobl y tu hwnt i ffyrdd traddodiadol o gyfrannu at waith craffu yn y Cynulliad, sef drwy ysgrifennu at y pwyllgor neu drwy gael gwahoddiad i roi tystiolaeth. Gwyddom ei bod yn bosibl nad yw cyfran fawr o bobl yn ymwybodol bod rhai ymchwiliadau yn digwydd hyd yn oed, ac nad yw rhai cynulleidfaoedd yn teimlo’n gyfforddus yn cyfrannu yn y dull hwnnw. Mae’r opsiynau sydd ar gael i bobl yn amrywio rhwng cynadleddau, grwpiau ffocws, cyfweliadau fideo, arolygon ar-lein ac ar bapur, ymysg pethau eraill. Rydym wedi dysgu o brofiad fod pob dull yn amrywio llawer o ran y costau a’r amser sy’n gysylltiedig â hwy, felly er bod rhai awdurdodau lleol yn credu nad yw rhai o’n dulliau ni yn addas iddynt hwy, bydd rhai o’r technegau a ddefnyddir yn ddefnyddiol iawn o ran cynhyrchu ymateb, heb ddefnyddio llawer o arian nac amser.

Yn ystod y sesiwn, hoffem rannu cymaint o’n profiadau â phosibl, ond hoffem wneud hynny o fewn cyd-destun y cyfyngiadau sydd ar ein cyfranogwyr.

Bydd y sesiwn yn dechrau gyda chyflwyniad i’r ffordd y mae Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn craffu ar waith Llywodraeth Cymru (oes, mae gwahaniaeth!), gan dynnu sylw at yr agweddau ymarferol a phethau i’w hystyried wrth geisio annog pobl i gymryd rhan mewn gwaith craffu, a’r mathau o rwystrau mewnol ac allanol y mae pobl yn eu hwynebu. Yna, bydd y cyfranogwyr yn cael eu rhannu’n grwpiau gweithdy lle y bydd cyfle i drafod enghreifftiau o’r hyn y maent yn ei wneud ar hyn o bryd i annog pobl i gymryd rhan mewn gwaith craffu, y rhwystrau sydd ganddynt, neu allai fod, yn eu hwynebu a pha gyfleoedd sydd ar gael. Gofynnir i bob grŵp gyflwyno un enghraifft dda o bob un cyn dod i ben gyda sesiwn cwestiwn ac ateb gyda Virginia, Kevin neu’r Aelodau a fydd yn bresennol.

Gobeithio y bydd y cyfranogwyr yn gadael y sesiwn wedi rhannu arferion gorau gyda chyfoedion, wedi dysgu ffyrdd newydd o annog pobl i gymryd rhan mewn gwaith craffu ac wedi cael lleddfu rhai o’r pryderon sy’n ymwneud â hynny, gyda’r wybodaeth am enghreifftiau ymarferol y gallant eu defnyddio fel craffwyr ar lefel leol.

Arloesi, rheoleiddio ac ymgysylltu: tair rôl newydd i graffu?

Craffu

Dave McKenna

Blog gan Dave McKenna, Rheolwr Craffu, Dinas a Sir Abertawe.

Wedi tyfu ac yn ceisio darganfod ei ffordd; mae’n teimlo fel bod craffu llywodraeth leol wrth y groesffordd. Roedd y byd cafodd craffu ei eni iddi yn wahanol iawn ac mae angen i graffu addasu i’r amgylchiadau heriol sydd o’i gwmpas heddiw. Ond sut ddylai newid? Dwi eisiau cyfeirio at dair rôl newydd fel ffyrdd posib o fynd; rheini yw’r rolau arloesedd, rheoleiddio ac ymgysylltu.

Tyfu i fynnu mewn Byd sy’n Newid

Yn ystod y cyfnod yn arwain i fynnu at beth sy’n addo i fod yn gynhadledd craffu cyntaf mawr hynod o arwyddocaol yng Nghymru, mae’n amser da i feddwl am sut allai craffu edrych yn y dyfodol. Dwi’n hoffi’r thema ‘i gyd wedi tyfu i fynnu’, wedi’r cyfan, mae craffu llywodraeth gyhoeddus, a gafodd ei eni o’r Ddeddf Llywodraeth Leol 2000 nawr yn ei arddegau. Ond gawn ni beidio anghofio bod pobl yn eu harddegau ddim wedi tyfu i fynnu yn hollol eto; efallai yn fwy annibynnol a chyfrifol mewn rhai ffyrdd, ond heb ymddiriedolaeth hollol yn eraill.

Mae craffu wedi dod yn bell iawn mewn 13 mlynedd ac mae llawer o esiamplau ardderchog o graffu yn gwneud gwahaniaeth. Ond, hyd yn oed os bod craffu wedi aeddfedu fel swyddogaeth (a dydw i ddim yn siŵr ei fod), dylai’r ffaith bod byd heddiw mor wahanol i’r un a gafodd craffu ei eni iddi achosi i ni adlewyrchu.

Mae adnoddau llai, ynghyd â galw cynyddol am wasanaethau yn creu heriau digynsail i gynghorau lleol a fydd angen ailddyfeisio eu hunain i raddau. Yr un pryd, mae ffyrdd newydd o drefnu gwasanaethau ar draws ffiniau sefydliadau traddodiadol yn creu posau newydd ar gyfer atebolrwydd a democratiaeth. Yng Nghymru rydym yn aros i glywed canlyniadau’r Comisiwn ar Lywodraethu a Darparu Gwasanaethau Cyhoeddus, sy’n disgwyl adrodd cyn diwedd 2013. Bydd hwn yn sicr o newid y byd mae craffu yn byw ynddi hyd yn oed yn fwy.

Am Beth mae Craffu?

Felly, yn y byd llywodraeth leol newidiol a heriol, am beth yn union mae craffu? Nid yn hwn yn gwestiwn newydd wrth gwrs. Nôl yn 2004, enwodd Ashworth a Snape pedwar rôl allweddol ar gyfer craffu o’r canllawiau llywodraeth ar y pryd.1 Rheini oedd:

• dal y gweithredydd yn gyfrifol;
• datblygu ac adolygu polisi;
• rheoli perfformiad a gwerth gorau; a
• craffu allanol.

Mae’r ffaith yr oedd nifer o rolau eraill hefyd yn cael eu trafod ar y pryd yn dweud rhywbeth wrthym am natur gystadleuol a dadleuol craffu sydd, yn fy marn i o leiaf, dal yn fyw. Un o ganfyddiadau allweddol Ashworth a Snape oedd, er bwriad y llywodraeth, taw’r rôl datblygu ac adolygu polisi roedd rhan fwyaf o gynghorau yn hapus i redeg gyda, a taw hwn oedd wedi dyfod, yn weithredol, prif rôl craffu. Rhywbeth maent yn disgrifio fel ‘gwers dda o orfoledd cyd-destun lleol dros ddatrysiadau strwythurol a ragnodir yn ganolog’.

Beth mae’r hanes yma yn awgrymu yw er mwyn i graffu cael rôl ystyrlon, mae rhaid iddo gwrdd ag anghenion nid yn unig llywodraethu cyffredinol, ond y cynghorau lleol sy’n ei gynorthwyo.

Tair Rôl Newydd: Arloesi, Rheoleiddio ac Ymgysylltu

Felly sut dylai craffu adlewyrchu ei bwrpas wrth adeiladu ar beth sydd wedi mynd o’i flaen a chwrdd ag anghenion llywodraeth leol yn y cyd-destun cyfredol? Dwi eisiau cyfeirio at dri pheth.

Arloesi

Dwi i wedi ysgrifennu erthygl o’r blaen ar graffu fel ffynhonnell arloesi . Gan fod arloesi yn dyfod yn fwy a fwy angenrheidiol i lywodraeth leol, mae craffu yn adnodd cyfleus ac ar gael i ddatblygu ffyrdd newydd o wneud pethau. Dwi’n gweld y rôl arloesol fel y canlynydd naturiol i’r rôl datblygu polisi, er efallai bod yr angen yn fwy.

Rheoleiddio

Mae craffu eisoes wedi cael cyfraniad pwysig i wneud i reoli perfformiad a monitro perfformiad yn enwedig.Y cam rhesymol nesaf yw i graffu perfformio llawer o’r un swyddogaethau mae rheoleiddwyr yn gwneud ar y funud; codi pryderon pan mae perfformiad yn wael, uwch-oleuo arfer da a gwneud awgrymiadau am welliant. Yn sicr, mae llawer o hwn yn digwydd yn barod, ond heb yr un faint o bwysau sydd yn dod gydag archwilydd neu rheoleiddiwr allanol. Os gall craffu lenwi’r rôl yma, bydd modd arbed reit ar draws y llywodraeth – yn Lloegr, mae ffurfiau newydd o reoleiddio gan gyfoedion yn cael eu harchwilio yn rhannol am y rheswm yma. Ond, os mae hyn i ddigwydd, bydd angen hyder llywodraeth leol a cenedlaethol ar graffu. Bydd hefyd angen gradd uwch o annibyniaeth arno na sydd ganddo ar y funud.

Ymgysylltu

Mae ymgysylltu â’r cyhoedd eisoes wedi bod yn ddyhead pwysig o’r broses craffu ac agwedd pwysig o’r arfer craffu. Beth dwi’n awgrymu fan hyn yw gallai craffu fod yn bwynt ymgysylltu ar ran yr holl gyngor. Gellir gwneud holl ymgynghori ac ymgysylltu strategol trwy’r broses craffu, yn sicrhau un pwynt cydlynol am y gweithgareddau yma a, efallai, yn fwy pwysig, un fynedfa adnabyddus i’r cyhoedd. Mae llawer o’r sgiliau yma ar gael yn barod yn y timau cynorthwyol craffu a, gan fod craffu yn swyddogaeth a arweinir gan gynghorwyr, mae pasio ymgysylltu trwy craffu yn sicrhau bod cynghorwyr reit wrth ganol ymgynghori ac ymgysylltu strategol. Dwi wedi dweud ‘ymgynghori ac ymgysylltu strategol’ yn ofalus; dwi ddim eisiau awgrymu dylai gwasanaethau’r cyngor stopio ymgynghori ac ymgysylltu â thrigolion fel rhan o’u dydd i ddydd. Un pwynt pwysig arall yw bydd gan gyfryngau digidol a chymdeithasol ran bwysig i chwarae i sicrhau bod ymgysylltu yn effeithiol ac effeithlon.

Beth dwi wedi ceisio meddwl am fan hyn yw’r ffyrdd all craffu darparu’r cyfleustod mwyaf o fewn cynghorau lleol wedi eu had-drefnu wrth sicrhau llywodraethu da. Neu, i’w roi mewn ffordd arall, sut all craffu dyfu i fynnu.

Ymwrthodiad: Rhain yw fy marnau i, nid barnau Dinas a Chyngor Abertawe.

Cyfeirnod

1Ashworth, Rachel and Snape, Stephanie(2004) ‘An Overview of Scrutiny: A Triumph of Context over Structure’, Local Government Studies, 30: 4, 538 — 556