Tag Archives: newid ymddygiad

GovCamp Cymru: A allwn ni newid ymddygiad ar gyfer gwasanaethau cyhoeddus gwell?

Fe wnaeth Dyfrig Williams cynnig sesiwn yn GovCamp Cymru ar sut all damcaniaeth newid ymddygiad helpu i ymgorffori syniadau a gynhyrchwyd yn anghynadleddau mewn sefydliadau. Isod mae’n amlinellu beth ddysgodd o’r sesiwn.

Roedd GovCamp Cymru eleni yn ddigwyddiad gwych. Cynigiais i sesiwn ar newid ymddygiad pobl tu fewn i mudiad er gwella gwasanaethau cyhoeddus. Fe wnes i ychydig o waith ymlaen llaw ar beth roeddwn i’n ystyried yn faterion allweddol a sut allwn eu datrys, ond roedd y sesiwn yn canolbwyntio ar y syniadau a phrofiadau’r bobl a oedd yn bresennol. Felly rhaid i mi ddweud diolch yn fawr iawn i bawb a ddaeth ac i bawb a gyfrannodd cyn, yn ystod ac ar ôl y brif drafodaeth. Mae’r Storify yn rhoi trosolwg da o’r hyn a ddywedwyd yn ystod y dydd.

Felly o ran fy sesiwn i, dyma’r pethau allweddol a ddysgais:

Mae arweinyddiaeth yn bwysig

Efallai bod hyn yn ddatganiad gwbl amlwg, ac mewn rhai synhwyrau y mae hynny’n wir. Buom yn siarad am sut y mae ymddygiad staff yn debygol i ddilyn ymddygiad arweinwyr o fewn ein sefydliadau. Serch hynny, roedd yn galonogol i gael trafodaeth am beth yw arweinydd – nid jyst y bobl sydd ar frig trwy hierarchaeth, gallwn fod yn sôn am arweinyddiaeth trwy feddylfryd, neu efallai staff sy’n penderfynu arwain newid neu i feithrin y rôl mewn pobl eraill. Mae’n rhy hawdd i ildio cyfrifoldeb am hyn i bobl eraill achos nad oes gennym rôl benodol, felly roedd yn wych i glywed mynychwyr siarad am sut y gallan nhw fynd i’r afael â’r cyfrifoldeb. Ond hefyd trafodom sut y mae rhai sefydliadau yn gweld ‘mavericks’ fel gelynion, felly mae’n bwysig i feddwl am sut yr ydych chi’n cael eich gweld o fewn eich sefydliad.

Mae ymddygiad da arweinwyr yn dechrau gyda phethau syml iawn fel dweud “Diolch” fel bod staff yn teimlo bod nhw’n cael eu gwerthfawrogi. Siaradodd Spice Caerdydd am gael agendâu agored ar gyfer cyfarfodydd, ac fe wnaethom hefyd siarad am y pwysigrwydd o gymryd risgiau. Mae lot o’r sector cyhoeddus yn amharod i gymryd risgiau, ond wnaethom edrych bach yn fanylach ar hyn er mwyn meddwl am pam mae hynny’n wir. Codwyd pwynt arbennig, sef “bod gan y bobl sy’n cynllunio newid llai i golli na’r bobl sy’n ei weithredu”, ac fe wnaeth hyn canu cloch i mi. Felly os ydym am i bobl gweithio mewn modd gwahanol, rhaid i ni sicrhau bod nhw’n teimlo eu bod nhw’n cael eu cefnogi os mae pethau’n mynd o le. Siaradom am ddulliau o leihau risg, yn enwedig sut all prototeipio arddangos ffyrdd newydd o weithio os mae rhywun yn meddwl bod dull newydd yn amhosib.

Mae deddfwriaeth yn gleddyf a tharian

Rwy’n caru’r dyfyniad yma, a ddaeth o drafodaeth ar Ddeddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol. Siaradom am sut allai’r ddeddf cael ei ddefnyddio fel tarian i ddiogelu staff sy’n ceisio sicrhau newid drwy ddarparu sail resymegol glir amdano, neu gleddyf i sbarduno’r newid ac i ymladd ar gyfer newid ystyrlon o fewn ein sefydliadau. Roedd pawb yn cytuno y dylid alinio dulliau o gyflawni newid, a hefyd does yna ddim dull “un maint i bawb”. Mae deddfwriaeth yn bendant yn chwarae rôl wrth newid ymddygiad, ond mae hyn hefyd yn wir amdano ddiwylliant, arweinyddiaeth, gwleidyddiaeth a’r cyhoedd rydym yn gweithio gydag ac ar eu cyfer. Mae angen dulliau a thactegau amrywiol fel ein bod ni’n defnyddio’r offer mwyaf priodol ar gyfer unrhyw sefyllfa.

160924-GCCY-187

Llun gan Nigel Bishop o GovCamp Cymru

Rydym yn dysgu trwy siarad, meddwl a gwneud

Roedd y sesiwn yn ffocysu ar newid sefydliadol, ond serch hyn doedd neb o adran Adnoddau Dynol yn cymryd rhan yn ein trafodaeth ni. Beth bynnag, y consensws oedd bod dysgu sefydliadol yn bwnc rhy bwysig i’w adael i un tîm canolog a bod rhaid i ni gyd gymryd cyfrifoldeb fel unigolion, yn enwedig gan fod cynifer o adnoddau ar-lein ar gael.

Cytunodd pawb mai un o’r ffyrdd y gall anghynhadleddau ychwanegu gwerth yw trwy dyfu rhwydweithiau a rhannu beth mae pobl eraill wedi dysgu. Ond rhaid i ni ystyried pa mor gynhwysol ydyn ni – ydyn ni’n dod â phobl eraill o fewn ein sefydliadau gyda ni ar y daith newid? Fel y soniais yn y drafodaeth, mae Carl Haggerty wedi ysgrifennu blogbost wych lle mae’n myfyrio ar sut mae e’n dysgu a sut y mae’n helpu pobl eraill. Ffordd arall o ymgorffori newid o fewn sefydliad yw cael rhywun sydd eisoes wedi gwneud y gwaith hynny i ddod i mewn i siarad am y peth ac i ddangos y gwahaniaeth. Gall y cysylltiadau o anghynhadleddau ein helpu ni i ledaenu arferion da a ffyrdd newydd o weithio.

Roedd yna hefyd drafodaeth ynghylch rolau ‘hyrwyddwr’ o fewn y sefydliad, lle mae’r baich o ledaenu’r newid yn cael ei gymryd i ffwrdd o unigolyn a’i rhannu’n ehangach. Rhoddwyd enghraifft o amgylch Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol, lle mae’r cyfrifoldeb wedi cael ei rannu o amgylch aelodau staff i ymgorffori’r newid diwylliannol o fewn eu timau er mwyn cwrdd â gofynion y ddeddf.

A fydd GovCamp Cymru yn helpu i newid ymddygiad?

Mae’r pwyntiau a godwyd yn fy sesiwn wedi gwneud i mi feddwl eto am sut mae newid yn digwydd o fewn sefydliadau. Ar hyn o bryd rwy’n gweithio ar brosiect ble rydym yn edrych ar sut mae Swyddfa Archwilio Cymru yn defnyddio data a thechnoleg, y tybiaethau rydym yn cymryd yn ganiataol, a sut allwn ni cynnig atebion radical i unrhyw anawsterau wrth i ni newid ein prosesau archwilio a busnes. Os ydym yn edrych i drawsnewid ein gwaith yn y modd hwn, rhaid i ni ddod â’n cydweithwyr gyda ni ar y daith. Mae’r adborth o’r sesiwn hwn wedi bod yn ddefnyddiol iawn wrth i mi ddechrau’r gwaith newydd yma, ac fe fyddwn i wrth fy modd i glywed o unrhyw un arall sydd wedi rhoi beth wnaethon nhw ddysgu o’r sesiwn ar waith o fewn eu sefydliadau fel ein bod ni’n gallu darparu gwasanaethau cyhoeddus gwell.

GovCamp Cymru 2016: Newid ymddygiad i wella gwasanaethau cyhoeddus

Sut gall theori newid ymddygiad helpu ni i roi syniadau o anghynhadleddau ar waith mewn sefydliadau? Isod mae Dyfrig Williams yn amlinellu ei syniad am sesiwn yn GovCamp Cymru.

Logo GovCamp Cymru / GovCamp Cymru's Logo

Eleni fydd fy nhrydydd GovCamp Cymru, ac am yr ail flwyddyn yn olynol mae’n cael ei chynnal yn Adeilad y Pierhead Cynulliad Cenedlaethol Cymru.

Os nad ydych chi wedi clywed amdano’r digwyddiad o’r blaen, mae GovCamp Cymru yn anghynhadledd, ble mae mynychwyr yn ffurfio’r agenda drwy bitsio syniadau ar gyfer sesiynau ar ddechrau’r dydd. Dydw i ddim wedi pitsio eto mewn unrhyw anghynhadledd, ond rwy’n meddwl bod yr amser wedi dod!

Newid ymddygiad

Eleni mae Cyfnewidfa Arfer Da Swyddfa Archwilio Cymru wedi bod yn gweithio ar Wyliau Newid Ymddygiad ledled Cymru, gyda’r digwyddiad yn Abertawe yn cymryd lle yn yr wythnos cyn GovCamp Cymru. Rydw i wedi clywed am ddulliau arbennig o newid ymddygiad yn ystod y misoedd diwethaf, o’r app Chimp Shop sy’n helpu pobl i dorri lawr ar eu hyfed i’r WiFi sy’n annog pobl i symud mas o’r haul.

Mae gen i ddiddordeb mawr mewn sut all ddamcaniaeth Newid Ymddygiad helpu newid i gymryd lle o ganlyniad i anghynhadledd. Yn bersonol, rydw i wedi ffeindio bod anghynadleddau yn ddigwyddiadau arbennig sy’n helpu pobl i ddatblygu eu meddylfryd ac i gael cysylltiadau newydd. Mae lot o anghynhadleddau yn haeddiannol falch eu bod nhw’n denu pobl angerddol sy’n barod i fynd i ddigwyddiad yn amser eu hunain er mwyn gwella gwasanaethau cyhoeddus. Ond beth sy’n digwydd pan ni’n mynd nôl i’r swyddfa i geisio perswadio pawb arall i brynu i mewn i’r syniadau gwych rydym wedi cael neu clywed dros y penwythnos? Sut ydyn ni’n perswadio ein cydweithwyr i wneud yr arloesi yn realiti?

Ychydig o theori i roi man cychwyn

Dyma beth hoffwn i edrych arno yn fy sesiwn i. Sut ydyn ni’n dod â’n gydweithwyr gyda ni ar y siwrne o wella gwasanaethau cyhoeddus? Fel man dechrau, mae Chris Bolton wedi ysgrifennu blogbost da ar sut i gael pobl eraill i dderbyn eich syniadau. Dyma grynodeb sylfaenol iawn (a braidd yn greulon, sori Chris!), ble gall pobl:

  • Esgus dydyn nhw ddim yn rebel
  • Cael arweinwyr ar eu hochr nhw
  • Aros nes yr adeg ddelfrydol
  • Neu ddod o hyd i sefydliad sy’n eich derbyn chi

Mae gan Helen Bevan gyflwyniad gwych sydd wedi’i anelu’n uniongyrchol at wneuthurwyr newid sy’n awgrymu bod pobl yn:

  1. Dechrau gyda’u hunain
  2. Gweithio allan beth allai helpu pobl eraill i newid
  3. Adeiladu cynghreiriau
  4. Osgoi fod yn ferthyr

Felly os yw’r rhain yn llefydd da i ddechrau (dewch i fy sesiwn os ydych chi’n anghytuno!), sut allwn ni alluogi ymddygiad cadarnhaol a gwella gwasanaethau o ganlyniad i anghynhadleddau? Byddai’n grêt i glywed am enghreifftiau o sut mae pobl wedi cael eu cydweithwyr i brynu i mewn i newidiadau er mwyn gwella gwasanaethau cyhoeddus. Trwy ddod a’n profiadau a’n gwybodaeth at ei gilydd, rwy’n siŵr gallwn weithredu newidiadau’n well a gwella ein gwaith.

Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol a Newid Ymddygiad

Llun o gi yn cael ei dynnu ar dennyn

Cafodd y thema o newid ymddygiad y cyhoedd a gwasanaethau cyhoeddus yn gyffredinol ei drafod sawl gwaith yn ein digwyddiad ar Ddyfodol Llywodraethu: gwneud penderfyniadau effeithiol ar gyfer y genhedlaeth bresennol a chenedlaethau’r dyfodol. Yn y blogbost yma mae Chris Bolton yn edrych ar yr heriau sydd o’n blaen ni a sut allwn ni mynd i’r afael â nhw.

“Nid creu’r weledigaeth ar gyfer y dyfodol yw’r broblem go iawn, ond gadael lle rydym ni nawr…”

Dydw i ddim yn siŵr pwy ddywedodd hynny, gallai fod yn gyfuniad o sawl peth a ddarllenais ac a glywais dros yr ychydig fisoedd diwethaf, ac os felly, rwy’n hapus i’w arddel.

Yr allwedd i lwyddiant (a phroblem fwyaf) Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol yw’r Pum Ffordd o Weithio (integreiddio; cydweithio; tymor hir; cynhwysiad; ac atal) a luniwyd yn ofalus iawn. Maen nhw i gyd yn disgrifio rhywbeth y byddai’r rhan fwyaf o bobl sy’n awyddus i weld cymdeithas wâr yn ei chael yn anodd anghytuno â nhw. Maen nhw’n rhesymegol, yn synhwyrol a bydd y rhan fwyaf o bobl yn cytuno â nhw. Efallai mai’r ffordd orau i ddechrau mudiad torfol ar gyfer newid yw dod o hyd i rywbeth y gall pawb gytuno yn ei gylch.

Mae’r broblem yn deillio o ymddygiad pobl. Yn ôl yr hyn a welaf i, mae dau beth yn fras yn gweithio yn erbyn y Ddeddf; y System a Phobl.

  • Mae’r ‘system’ gwasanaethau cyhoeddus yn fwystfil cymhleth a fydd yn ymateb mewn ffyrdd anrhagweladwy i batrymau ymddygiad y bobl sy’n gweithredu o’i mewn
  • Mae’r newidiadau ymddygiad sy’n ofynnol gan y Ddeddf yn newid seismig i lawer. Mae’r patrymau ymddygiad presennol wedi’u datblygu dros nifer o flynyddoedd ac wedi’u hatgyfnerthu gan hierarchaethau sefydliadol a statws proffesiynol.

Mae’n her enfawr (a phwnc enfawr i’w drafod mewn 1000 o eiriau) felly ceisiaf egluro fy mhwyntiau o dan dri phennawd:

  1. Nid cydberthyniad yw achosiaeth (mae’n gymhleth ac yn ddyrys),
  2. Mae bob amser wedi ymwneud ag ymddygiad,
  3. Mae angen i ni ‘Hybu nid Tynnu’.

Nid cydberthyniad yw achosiaeth

Pe dymunwn weld un newid ymddygiad mewn perthynas â Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol, gweld y bobl sy’n penderfynu yn cydnabod nad yw pob sefyllfa’n syml gydag atebion amlwg fyddai’r newid hwnnw. Mae yna atebion felly i rai sefyllfaoedd penodol, ond mae llawer o’r heriau a wynebwn mewn perthynas â Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol yn gymhleth (diabetes, anweithgarwch economaidd dros sawl cenhedlaeth ac ati).

Yn aml, mae’r math o ddadansoddiad a ddefnyddir i gefnogi gwneud penderfyniadau yn disgyn i’r fagl o gamgymryd cydberthyniad am achosiaeth wrth geisio sicrhau ‘enillion cyflym’. Er enghraifft, bydd gan economi lwyddiannus gyfran o fusnesau gweithgynhyrchu sydd fel arfer yn gweithredu mewn unedau diwydiannol. Ffaith.

Nid yw’n dilyn, fodd bynnag, fod creu llawer o adeiladau ‘parod ar gyfer diwydiant’ yn golygu y bydd busnesau gweithgynhyrchu yn ymddangos yn awtomatig yn yr adeiladau hynny ac yn creu economi lwyddiannus. Ysgrifennodd fy nghydweithiwr, Mark Jeffs, erthygl ddiddorol yn dangos ‘nad achosiaeth yw cydberthyniad’, sydd weithiau’n cael ei alw’n ‘cwlt cargo’.

Mae heriau cymhleth Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol yn galw am ymddygiad gwneud penderfyniadau sydd: yn cydnabod cymhlethdod, yn derbyn ansicrwydd, yn barod i brofi gwahanol atebion, yn methu, yn dysgu’r gwersi o fethiant (allan yn agored), yn dysgu’r gwersi ac yn symud ymlaen. Ar gyfer rhai sy’n gwneud penderfyniadau sy’n cael eu ‘gyrru i gyflawni’ a ‘chyrraedd targedau perfformiad’ gall hyn fod yn her sylweddol i ymddygiad.

Mae bob amser wedi ymwneud ag ymddygiad

Ymadrodd i chi feddwl amdano, Diystyru Hyperbolig (gallaf ddweud beth bynnag a ddymunaf yn awr, bydd y rhan fwyaf o bobl wedi mynd i gysgu).

Yn y bôn, ymddygiad dynol yw hwn lle mae pobl yn tueddu i ffafrio enillion mwy uniongyrchol yn hytrach na phethau sy’n digwydd yn nes ymlaen. Mae hyn yn digwydd i’r fath raddau fel na fyddai ein hunain yn y dyfodol wedi gwneud y penderfyniad hwnnw, ar sail yr un wybodaeth. Cyfeirir at hyn hefyd fel gogwydd tuag at y foment gyfredol neu ogwydd tuag at y presennol.

Nid ymddygiad newydd gael ei ddyfeisio yw hwn i achosi problemau i’r gyntaf o Bum Ffordd o Weithio Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol, sef Meddwl yn hirdymor. Mae wedi bod yn rhan o’r cyflwr dynol ers miloedd o flynyddoedd. Os ydych yn heliwr cynhanesyddol gyda hyd oes o 30 mlynedd, mae’n debyg nad yw meddwl yn hirdymor yn uchel ar eich rhestr o batrymau ymddygiad/sgiliau bywyd ar gyfer gwneud penderfyniadau.

Ceir tuedd yn aml i ‘feio’ y cylch gwleidyddol o etholiadau am feddylfryd byrdymor ym maes gwasanaethau cyhoeddus. Fodd bynnag gallai hyn fod yn rhywbeth dyfnach mewn ymddygiad dynol, gogwydd gwybyddol tuag at y tymor byr. Gallwch ddysgu mwy am Ddiystyru Hyperbolig yn y papur gan David Laibson yn y Quarterly Journal of Economics ym 1997.

Mae angen i ni ‘Hybu nid Tynnu’

Diolch i’r Athro Dave Snowden o Ganolfan Cynefin ym Mhrifysgol Bangor am ddatblygu’r ystyriaethau ynglŷn â hyn.

Yn ei hanfod, mae llawer o Wasanaethau Cyhoeddus wedi ‘gwneud’ newid ymddygiad i ddefnyddwyr gwasanaethau dros flynyddoedd lawer. Mae pethau fel rhaglenni i leihau ysmygu, gwisgo gwregys mewn ceir neu daliadau o 5c am fagiau plastig hyd yn oed eisoes wedi cael eu cyflwyno i bobl.

Er bod llawer o’r camau cychwynnol hyn i newid ymddygiad wedi cael llwyddiant ysgubol, mae yna gyfres wahanol o faterion yn ymwneud â heriau Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol, er enghraifft y cynnydd mewn Diabetes Math 2. Mae angen i’r dulliau fod yn fwy cynnil ac yn fwy seiliedig ar ddeall lle mae pobl yn gogwyddo tuag at newid. Os nad yw pobl yn gogwyddo tuag at newid, gall unrhyw fenter i newid ymddygiad wynebu gwrthwynebiad llawn neu bethau fel cydymffurfio maleisus gyda chanlyniadau anfwriadol. (Ysgrifennais am hyn o’r blaen).

Er mwyn cyflawni’r newidiadau ymddygiad cynaliadwy sy’n ofynnol gan Ddeddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol byddwn yn dadlau ei bod hi’n well hwyluso a hybu pobl mewn meysydd lle maent yn gogwyddo tuag at newid, yn hytrach na’u gwthio neu eu tynnu mewn meysydd lle nad ydynt yn gogwyddo tuag at newid.
Mae hynny hefyd yn newid ymddygiad i lawer o bobl a fydd yn rhan o’r gwaith o gyflwyno Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol.

A yw hi ar ben arnom?

Nac ydy, yn ôl pob tebyg, ond mae angen newidiadau ymddygiad sylweddol er mwyn cyflwyno Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol yn llwyddiannus ac ni ddylem fychanu’r hyn sydd ei angen.

Dyma fy 3 cyngor gorau ar gyfer unrhyw un sy’n rhan o’r broses o wneud penderfyniadau a’r llywodraethu sy’n gysylltiedig â Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol:

  1. Derbyniwch y bydd llawer o sefyllfaoedd yn gymhleth ac yn gofyn am ddull o weithredu sy’n galw am ‘ymchwilio, profi, methu, dysgu’ cyn penderfynu ar ateb.
  2. Gwnewch yn siŵr fod yna bobl o’ch cwmpas sy’n meddu ar farn wahanol ac wedi cael profiadau gwahanol, a gwrandewch arnynt. Gallai helpu i oresgyn Diystyru Hyperbolig a nifer o ogwyddion gwybyddol (edrychwch ar fy mhost ar The Ladder of Inference) am ragor ar hyn.
  3. Wrth geisio dylanwadu ar newid ymddygiad edrychwch am feysydd lle ceir ‘gogwyddo tuag at newid’ a rhowch hwb yn y fan honno yn hytrach na cheisio ‘gwthio’ neu ‘dynnu’ pobl i’r cyfeiriad y credwch chi sydd orau ar eu cyfer.