Tag Archives: iechyd

Pam rydyn ni’n ffocysu ar wella gwasanaethau i bobl sy’n defnyddio gwasanaethau’n rheolaidd

Llun o swigen siarad a'r teitl o Ddylunio gwasanaethau effeithiol ar gyfer aml-ddefnyddwyr

Pam fod Cyfnewidfa Arfer Da Swyddfa Archwilio Cymru yn cynnal seminarau sy’n canolbwyntio ar aml-ddefnyddwyr? Isod mae Dyfrig Williams yn amlinellu ein meddylfryd a pham mae gwasanaethau cyhoeddus effeithlon yn canolbwyntio ar ddinasyddion.

Mae rhaglen gwaith Cyfnewidfa Arfer Da Swyddfa Archwilio Cymru yn seiliedig ar y meini prawf canlynol:

  • Deddfwriaeth newydd a datblygiadau arwyddocaol sy’n effeithio ar ddarpariaeth gwasanaethau cyhoeddus
  • Gwaith a wnaed gan Swyddfa Archwilio Cymru
  • Pynciau sy’n cael eu nodi drwy ymgynghori â rhanddeiliaid allweddol

Yn achos ein seminar ar Ddylunio gwasanaethau effeithiol ar gyfer aml-ddefnyddwyr, roedd y cynllun yn gyfuniad o’r tri.

Deddfwriaeth

Os ydych chi wedi mynychu unrhyw un o’n seminarau diweddar, byddwch wedi clywed Archwilydd Cyffredinol Cymru yn siarad am sut mae Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol yn newid mawr ar gyfer gwasanaethau cyhoeddus Cymreig. Mae’r ddeddf yn meddwl ei fod yn ofynnol i sefydliadau i integreiddio a chydweithio; i feddwl am atal a’r tymor hir; ac i gynnwys pobl.

Mae Deddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant yn atgyfnerthu hyn drwy ganolbwyntio ar bobl, lles, atal, partneriaeth ac integreiddio. Mae’r amgylchedd gwasanaeth cyhoeddus cyfredol yn cefnogi gwasanaethau cyhoeddus sy’n canolbwyntio ar ddinasyddion. Os ydych chi’n edrych i ailwampio eich gwasanaeth er mwyn diwallu’r ffocws hyn, yna mae’r deddfau yma’n rhoi fframwaith a sail resymegol i chi dros newid.

Gwaith archwilio

Cysylltodd ein cydweithwyr o dîm Archwilio Iechyd â ni amdano’r cynnal y seminar yma ar Ddylunio gwasanaethau effeithiol ar gyfer aml-ddefnyddwyr achos roedden nhw’n gwneud gwaith archwilio ar sut mae cyrff yn comisiynu’r Gwasanaethau Ambiwlans ar frys. Ysgrifennodd Fflur Jones blogbost gwych ar gyfer Swyddfa Archwilio Cymru ar weithio gyda chriw ambiwlans Cymru am nos, lle dywedodd hi:

“Roedd y galwadau’n amrywio o’r arferol i’r eithafol: o’r person a ffoniodd nad oedd angen unrhyw driniaeth frys a oedd wedi cysylltu â’r gwasanaeth am y trydydd tro’r noson honno i glaf yn dioddef o anafiadau a oedd yn newid bywyd o ganlyniad i wrthdrawiad ar y ffordd. Cefais fy sicrhau nad yw bywyd parafeddyg byth yn ddiflas.

“Nid galw ambiwlans yw’r dewis cywir bob tro a gall dewisiadau amgen eraill, megis fferyllfeydd a gwasanaethau y tu allan i oriau ganiatáu i gleifion gael eu gweld yn gynt a chaniatáu i ambiwlansys ymateb i’r achosion sydd eu hangen fwyaf. Dysgodd i mi hefyd fod yr angen i’r sector cyhoeddus weithio gyda’i gilydd i ddarparu gwasanaethau gwell ac i ddarparu gwasanaethau i anghenion nas diwallwyd ac i lenwi bylchau yn y gwasanaeth mor bwysig ag erioed.”

Mae’r Gyfnewidfa Arfer Da hefyd wedi bod yn gweithio ar ein darn o waith archwilio cyntaf ar newid ymddygiad, lle rydym wedi gweithio gydag Arfer Da Cymru a sefydliadau eraill ar ddigwyddiadau ym Mangor ac Abertawe. Gall technegau Newid Ymddygiad gwella gwasanaethau cyhoeddus pan fo gofynion cynyddol arnynt drwy alluogi pobl i ddewis y gwasanaeth cywir ar yr adeg gywir.

Mae adroddiad Darlun o Wasanaethau Cyhoeddus Swyddfa Archwilio Cymru hefyd yn creu darlun llwm o’r heriau sy’n wynebu gwasanaethau cyhoeddus a ddatganolwyd. Mae’r adroddiad yn dangos bod gwasanaethau cyhoeddus wedi wynebu pwysau ariannol, galw a capasiti sylweddol a chynyddol ers yr adroddiad blaenorol yn 2011. Dyma rhai o’r prif negeseuon:

  • Mae sefydliadau mewn sefyllfa lle mae’n rhaid iddynt gymryd risgiau sydd wedi’u rheoli’n dda er mwyn diwygio gwasanaethau mewn ffordd radical i gael ateb cynaliadwy i’r pwysau sydd ar wasanaethau cyhoeddus o ran galw ac ariannu
  • Mae yna rwystrau i ail-lunio gwasanaethau mewn ffordd radical, gan gynnwys rhwystrau gwleidyddol a diwylliannol, ac mae angen gwaith caled i’w goresgyn
  • ‘Yr hyn sy’n cael ei fesur sy’n cael ei reoli’ – tra bod gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru yn mabwysiadu mesurau ‘canlyniadau’ yn fwyfwy, mae tuedd o hyd i fesur a rheoli faint o weithgarwch sy’n digwydd a faint o amser y mae’n ei gymryd.
  • Rhaid i wasanaethau cyhoeddus gydweithio drwy’r dewisiadau anodd, pennu blaenoriaethau clir a chyson, deall yr effeithiau byrdymor a hirdymor ar y cyhoedd a gwasanaethau cyhoeddus eraill a lliniaru’r effeithiau hynny lle y bo’n bosibl.

Felly o safbwynt economaidd mae’r achos dros newid yn glir. Bydd gwasanaethau cyhoeddus yn parhau i wastraffu adnoddau gwerthfawr os nad ydynt yn gweithio gyda’i gilydd i ddarparu gwasanaethau mae pobl wir eisiau.

Ac i mi dyma elfen graidd y mater – mae rhaid i wasanaethau fod yn addas i’w ddibenion er mwyn iddynt ddarparu beth y mae pobl wir eisiau. Ar fy niwrnod olaf o weithio i Gyfranogaeth Cymru ysgrifennais mai gweithio gyda’r Panel Dinasyddion ar gyfer Gwasanaethau Cymdeithasol oedd y gwaith mwyaf boddhaol a wnes i yn fy mywyd. Roedd gweithio gyda phobl a oedd yn herio systemau achos roedden nhw’n meddwl y dylai ac y gallai pethau fod yn well yn anhygoel. Rydw i wedi bod yn ddigon ffodus i weithio gyda thimau, prosiectau a mudiadau gwych ers gweithio i’r Gyfnewidfa Arfer Da, ond yn anffodus mae’r gwasanaethau hyn yn dal i fod yn eithriad yn hytrach na’r arfer.

Gweithio gyda rhanddeiliaid allweddol

Mae pob un o’n digwyddiadau yn cael ei ddatblygu ar y cyd gyda rhanddeiliaid amrywiol, ac nid yw’r digwyddiad yma yn eithriad. Fe fydd yna siaradwyr o awdurdodau lleol, byrddau iechyd, Gwasanaeth Ambiwlans, y Gwasanaeth Tân a Chomisiynydd Pobl Hŷn. Ond yn fwy na dim, bydd y digwyddiad yn edrych i rannu arfer da o brofiadau cynadleddwyr ac fe fydd yna gyfle i edrych ar y materion y mae pobl yn eu hwynebu er mwyn gwneud y fwyaf o’r arbenigedd cyfunol sydd ar gael yn y digwyddiad.

Byddwn hefyd yn sicrhau bod ffocws y digwyddiad ar yr hyn y mae pobl am ei gael o wasanaethau. Meddyliais yn syth am weithdy yn ein seminar ar Ail-lunio Gwasanaethau gyda’r Cyhoedd wrth i mi roi’r digwyddiad at ei gilydd. Rhannodd Simon Pickthall o Vanguard sut mae ymyriadau traddodiadol wedi methu achos maent yn canolbwyntio ar gynnal prosesau sefydliadol. Mae hyn yn arwain at aneffeithlonrwydd. Mae’r aneffeithlonrwydd yma’n amlwg wrth i ni feddwl am sut mae gwasanaethau cyhoeddus yn gweithio – mae pobl yn ffitio i mewn i seilos mudiadau, yn hytrach na bod sefydliadau yn gweithio gyda’i gilydd i gwrdd ag anghenion pobl. Rhoddodd Simon drosolwg o’i weithdy am 06:37 yn y fideo isod.

Mae’r astudiaeth achos ar Stoke-on-Trent yn adroddiad Darlun o Wasanaethau Cyhoeddus (p.108) yn enghraifft o’r dull y bydd Simon yn rhannu. Gan ein bod ni’n gorff archwilio, ni fyddwn yn dweud wrth bobl beth i’w wneud neu ei chyfarwyddo i ddefnyddio dulliau penodol. Nid ydym yn credu mewn dull un maint i bawb – rhaid edrych ar y gwaith da y mae sefydliadau eraill yn ei wneud a meddwl am sut y gallem addasu’r dulliau hynny i weddu anghenion pobl yn ein hardaloedd. Ac os allant wneud hynny, yna fe fydd cyrff mewn sefyllfa well i gyflwyno’r gwasanaethau gorau posibl i bobl Cymru.

Heneiddio’n Dda yng Nghymru

Yn gynharach y mis hwn, aeth Bethan Smith i’r digwyddiad Heneiddio’n Dda yng Nghymru a gynhaliwyd ym Mangor o dan ofal Comisiynydd Pobl Hŷn Cymru. Yn y blog hwn, mae Bethan yn rhannu ei hargraffiadau o’r diwrnod…

Mae’r Tîm Cyfnewid Arfer Da wedi cydweithio â Chomisiynydd Pobl Hŷn Cymru ar sawl achlysur erbyn hyn, felly roeddem yn falch iawn o gael bod yn rhan o’r digwyddiad Heneiddio’n Dda yng Nghymru.

I roi ychydig o wybodaeth gefndir i chi, rhaglen genedlaethol o dan ofal Comisiynydd Pobl Hŷn Cymru yw Heneiddio’n Dda yng Nghymru. Mae’n dod ag unigolion, cymunedau a’r sectorau cyhoeddus, preifat a gwirfoddol ynghyd i lunio ac i hybu ffyrdd arloesol ac ymarferol o wneud Cymru’n lle da i bawb dyfu’n hŷn ynddo.

Mae’r rhaglen yn seiliedig ar bum egwyddor:

  • Gwneud Cymru’n genedl o gymunedau sydd o blaid pobl hŷn
  • Gwneud Cymru’n genedl o gymunedau sy’n cefnogi dementia
  • Lleihau nifer y cwympiadau
  • Lleihau unigrwydd ac arwahanrwydd dieisiau
  • Cynyddu’r cyfleoedd i ddysgu ac i weithio

Pan gyrhaeddais i Fangor, roeddwn i’n gwybod ar unwaith y byddai’n fore buddiol. Roedd yr ystafell yn llawn bwrlwm, ac roedd hi’n amlwg bod pawb yn yr ystafell yn frwd dros wella bywydau pobl hŷn Cymru. Roedd agenda’r bore’n tynnu sylw at yr amrywiaeth o sefydliadau sy’n chwarae rôl bwysig i gyflawni’r nod hwn. Gan fod disgwyl i nifer y bobl hŷn yng Nghymru gynyddu, roedd hi’n wych gweld bod cynifer o sefydliadau’n cydnabod pwysigrwydd cefnogi’r gymuned benodol hon.

Roeddwn i’n falch iawn o glywed y cyflwyniad cyntaf gan David Worrall o’r Groes Goch Brydeinig a oedd yn canolbwyntio ar waith partneriaeth yng Nghymru. Mae gwaith partneriaeth yn hollbwysig er mwyn i’r gwasanaethau cyhoeddus gyflawni prif flaenoriaethau’r rhaglen Heneiddio’n Dda yng Nghymru. Ar adeg pan fo cyllidebau’n lleihau o hyd, nid yw’r holl atebion yn nwylo un gwasanaeth, ac mae angen i ni i gyd gyd-dynnu a meddwl mewn ffordd wahanol ac arloesol wrth fynd ati i ddarparu gwasanaethau. Fel y dywedodd siaradwr yn un o’n digwyddiadau, ‘efallai nad oes gennym gyfoeth o arian yng Nghymru, ond mae gennym gyfoeth o adnoddau’. Mae pobl hŷn yn adnodd enfawr yng Nghymru, ac fe ddylem ddefnyddio eu sgiliau a’u gwybodaeth pan fyddwn ni’n ailgynllunio gwasanaethau. Mae eu dealltwriaeth a’u gwybodaeth yn amhrisiadwy.

Cyfeiriodd David at y fenter Camau Cadarn fel esiampl wych o waith partneriaeth. Mae’r Groes Goch Brydeinig a’r Gwasanaeth Gwirfoddol Brenhinol yn dod ynghyd i lansio rhaglen dair blynedd newydd i ddarparu gwasanaethau hanfodol i bobl hŷn y mae angen cymorth arnyn nhw i adennill eu hannibyniaeth. Gallwch ddarllen mwy am y prosiect ar wefan y Groes Goch Brydeinig.

cwvwcmyw8aa0jkb

Bu Pete Harrisons o Artisans Collective CIC yn trafod esiampl arall o waith partneriaeth sy’n digwydd yn y Gogledd. Mae Artisans Collective CIC yn darparu cyfleuster cymunedol unigryw ym Mhrestatyn, lle gall crefftwyr ac artistiaid arddangos a gwerthu eu cynnyrch celf a chrefft ar silffoedd yr Hen Lyfrgell. Yn ychwanegol at hynny, mae Pete a’r tîm wedi bod yn chwarae mwy a mwy o ran ym maes iechyd a lles cymunedol ym Mhrestatyn. Maent yn chwarae rôl allweddol yn y gymuned drwy weithio mewn partneriaeth ag amryw o sefydliadau i helpu i gyfeirio trigolion at wasanaethau perthnasol. Maent hefyd yn ymwneud ag amryw o fentrau i helpu i atal arwahanrwydd cymdeithasol ac ymddygiad gwrthgymdeithasol yn y dref. Maent bellach yn gweithio ochr yn ochr â Prestatyn Iach (model arloesol ar gyfer gofal iechyd sylfaenol) i ymchwilio i bresgripsiynu cymdeithasol, a’r ffordd y gall eu gwaith yn y gymuned ategu’r gwaith hwnnw. Ar ôl clywed cyflwyniad Pete, fe es i i ymweld â’r tîm ym Mhrestatyn ac mae’r dylanwad cadarnhaol y mae’n ei gael ar y gymuned yn amlwg iawn. Mae’r cyfleuster bach hwn yn darparu man diogel lle gall pobl a allai fod yn agored i niwed ddod ynghyd i gymdeithasu ac i ddysgu sgiliau newydd. Mae Pete wedi cytuno i siarad yn ein seminar ‘Gwasanaethau cyhoeddus yn gweithio mewn partneriaeth ar gyfer gwell iechyd a lles’ a gynhelir ar 7 Rhagfyr yng Nghaerdydd, ochr yn ochr ag Alexis o dîm Prestatyn Iach.

O sôn am ddysgu sgiliau newydd, fe gawson ni gyflwyniad hefyd gan Hilary Jones o Brifysgol y Drydedd Oes. Sefydliad rhyngwladol ar gyfer pobl sydd wedi ymddeol neu ymddeol yn rhannol yw Prifysgol y Drydedd Oes, ac mae’n darparu gweithgareddau addysgol, gweithgareddau creadigol a gweithgareddau hamdden. Mae pob un o Brifysgolion y Drydedd Oes yn cynnwys amryw o grwpiau diddordebau lle gall yr aelodau ddysgu oddi wrth ei gilydd mewn awyrgylch cyfeillgar ac anffurfiol. Roedd gan Hilary neges glir: does dim rhaid i chi roi’r gorau i ddysgu oherwydd eich bod wedi rhoi’r gorau i weithio! Mae cyfleoedd ar gael i bawb. Yn ogystal â’r cyfleoedd dysgu, mae rhaglen Prifysgol y Drydedd Oes hefyd yn gyfle i gwrdd â ffrindiau newydd ac i gymdeithasu. Mae’n esiampl wych o brosiect sy’n helpu i gyflawni nifer o brif flaenoriaethau’r rhaglen Heneiddio’n Dda yng Nghymru.

Mae’r tair esiampl hyn yn unig yn dangos y gwaith da sy’n cael ei wneud gan sefydliadau i helpu i fynd i’r afael â’r materion sy’n wynebu pobl hŷn Cymru. Rhannwyd nifer o esiamplau eraill hefyd yn ystod y digwyddiad, a byddaf yn rhoi sylw iddyn nhw yn fy mlog nesaf.

cwvyoyewgaaflyy

Felly, dyma rai o’r prif bwyntiau sydd wedi aros yn y cof ar ôl y digwyddiad:

  • Mae’n hollbwysig ein bod yn mynd ati i weithio mewn partneriaeth i gyflawni prif flaenoriaethau’r rhaglen Heneiddio’n Dda yng Nghymru i sicrhau nad oes gormod o alw ar ein gwasanaethau ac, yn anad dim, i helpu pobl hŷn i barhau i fyw’n annibynnol ac i fyw bywyd o ansawdd da.
  • Mae gan bobl hŷn gyfoeth o wybodaeth a phrofiad ac mae angen i ni fanteisio arno pan fyddwn ni’n cynllunio gwasanaethau – maen nhw’n arbenigwyr, felly dewch i ni weithio gyda nhw! Dylai hyn fod yn wir am bob dinesydd, ni waeth beth fo’i oedran.
  • Mae grŵp gwych o bobl frwdfrydig ac ymroddedig yn rhan o’r rhwydwaith Heneiddio’n Dda yng Nghymru, ac maent yn cymryd camau breision i wneud Cymru’n lle gwell i dyfu’n hŷn ynddo. Yr her sy’n ein hwynebu ni nawr yw mynd ati i efelychu’r camau hyn ar draws pob gwasanaeth cyhoeddus (nid gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol yn unig). Mae hwn yn rhywbeth y gall y tîm Arfer Da ei ystyried pan fyddwn ni’n cynllunio ein rhaglen ar gyfer y flwyddyn nesaf.

Byddaf yn mynd i’r ail ddigwyddiad Heneiddio’n Dda a gynhelir yng Nghaerdydd ar 15 Rhagfyr, felly cadwch lygad am fy mlogiau nesaf!

YMCA Plas: Gweledigaeth well ar gyfer y Rhath

Sut all sefydliadau ddatblygu strategaeth ar gyfer ased cymunedol? Ymwelodd Dyfrig Williams ag YMCA Plas (cyn-Ganolfan Gymunedol Plasnewydd) yn y Rhath i ffeindio allan.

Ffotograff o YMCA Plas

YMCA Plas

Rydw i wedi bod yn ymweld â sefydliadau sydd wedi mynd drwy’r broses trosglwyddo asedau yn barod yn fy mlogbostau ddiweddar ar drosglwyddo asedau. Roedd fy ymweliad olaf bach yn wahanol, achos wnes i fynd i sefydliad sy’n datblygu eu cynllun busnes ar gyfer safle. Fe wnes i ymweld â’r YMCA, sydd wedi cymryd drosto hen adeilad Canolfan Gymunedol Plasnewydd ar sail prydles am 100 mlynedd o Gyngor Caerdydd. Maen nhw’n edrych i ailddatblygu’r safle, ac yn wreiddiol roedden nhw eisiau’r adeilad ar sail rhydd-ddaliad i wneud y mwyaf ohono.

Fel yn achos pob un o’r asedau yn y gyfres yma o flogbostau, byddai’r trosglwyddiad ddim wedi digwydd os na fyddai’r sefydliad wedi gweithio’n agos â’r cyngor. Mae’r trosglwyddiad yn dod gyda chytundeb am 25 mlynedd heb rent, a heb hynny byddai’r YMCA ddim wedi bod mewn sefyllfa i gymryd yr adeilad. Mae hyn wedi galluogi nhw i roi’r blociau adeiladu cywir mewn lle i sicrhau twf cynaliadwy.

Mae pris tir ac adeiladau yng Nghaerdydd wedi gwneud e’n anodd dod o hyd i safle addas, yn enwedig gyda’r cynnydd enfawr yn y nifer o fyfyrwyr yn yr ardal. Ond nawr mae’r cytundeb mewn lle, mae’n bosib i Adran Ieuenctid a Chymuned y YMCA i symud o gysgod y gwaith digartrefedd mae’r YMCA yn gwneud yn yr ardal.

Doedd y cyngor ddim eisiau cyfyngu ar sut gellir defnyddio’r safle, ond mae’r trosglwyddiad ar yr amod bod y safle yn cael ei ddefnyddio er budd y gymuned. Yr unig amod arall yw dim ond 33% o’r adeilad all yr YMCA rhentu allan. Trwy gydol y broses wnaeth yr YMCA dweud nad ydyn nhw’n gallu cymryd y staff cyflogedig trwy TUPE achos nad oedd ganddynt y gallu i wneud hynny.

Beth yw’r strategaeth ar gyfer YMCA Plas?

Gan fod y brydles ar gyfer yr adeilad mor hir, mae’n rhaid i YMCA Plas fod yn aml-ddefnydd. Bydd hwn yn galluogi iddynt newid yr adeilad os mae’r amgylchiadau’n newid. Mae llai o bobl wedi bod yn dod i’r adeilad gan ei fod wedi cael ei glustnodi i’w cau ers peth amser, felly ar hyn o bryd mae’r YMCA yn cynnal digwyddiadau i ail-ymgysylltu â’r gymuned, ac maen nhw’n edrych i ymgynghori ar ei ddyfodol.

Y nod yw i YMCA Plas fod yn ganolbwynt cymunedol ar gyfer grwpiau lleol a phobl yr ardal. Maent yn awyddus i ddatblygu cyfleuster chwaraeon gyda champfa, er mwyn cynhyrchu incwm, ac fe fydd hwn yn rhoi ffocws iechyd a lles i’r ganolfan.

Mae’r sefydliad hefyd yn datblygu strategaeth gofal plant a meithrinfa. Maen nhw wedi nodi, trwy weithio gyda Chymunedau yn Gyntaf, bod yna prinder o ofal plant fforddiadwy yn yr ardal. Does dim lot o bobl yn gwybod mai’r YMCA yw’r darparwr gofal plant mwyaf yn y DU, ac mae’r sefydliad yn edrych i wneud y fwyaf o’i gapasiti a gwybodaeth i gymryd y rhan hon o’r cynllun ymlaen. Maent hefyd yn edrych i rentu ystafelloedd lle mae’n bosib ac i rentu lle i fudiadau sydd â’r un dibenion â’u nodau a’u hamcanion.

Mae’r fynedfa i’r adeilad ar ochr y stryd, felly mae’r sefydliad hefyd yn bwriadu symud y fynedfa fel ei fod yn fwy amlwg i ymwelwyr. Bydd hyn yn dangos yn glir ei fod yn agored ac yn hygyrch i’r cyhoedd, yn hytrach na dibynnu ar bobl i fynd i lawr yr ochr stryd.

Gwersi a ddysgwyd

Roedd y YMCA yn canolbwyntio ar amserlenni’r cyngor trwy gydol y proses, a golygodd hyn nad oedd y ffocws bob amser ar eu gofynion eu hunain. Gan nad oedd y staff yn trosglwyddo drosodd i’r sefydliad, roedd ymsefydlu staff newydd wrth gymryd drosto gyfleuster newydd yn her fawr. Roedd hyn yn golygu na allent ddechrau gweithio yn y ffordd y byddent wedi hoffi, ac roedd cymaint o sylw ar y trosglwyddiad roedd e’n anodd canolbwyntio ar beth oedd yn mynd i ddigwydd wedyn. Fodd bynnag, y neges graidd yn y tymor byr oedd cynnal y busnes presennol. Er nad yw’n talu’r biliau, mae’n cyfrannu ato. A gan fod y mudiad wedi cynllunio’n effeithiol, maen nhw’n gallu amsugno colledion uniongyrchol tra mae’r cynllun busnes yn cael ei ddatblygu. Yr her nawr yw i’r sefydliad i barhau i redeg y busnes wrth ddatblygu’i gynllun.

Gweledigaeth ar gyfer y dyfodol

Rydw i wedi bod yn byw yn y Rhath sawl flwyddyn nawr, ac mae’n lle bywiog i fyw. Rydw i wedi rhoi gwaed yn y ganolfan, ond rhaid imi gyfaddef fy mod i heb wneud y gorau o’r cyfleuster sydd wedi bod ar fy stepen drws.

Mae gan yr ardal lot o bobl amrywiol yn fyw yn ochr yn ochr, ond dydyn nhw ddim wastad yn integreiddio. Mae unrhyw beth sy’n dod a phobl at ei gilydd yn ddatblygiad positif, ac rwy’n edrych ymlaen at weld sut mae’r YMCA yn gwneud eu gweledigaeth ar gyfer y ganolfan gymunedol yn realiti drwy gynnwys grwpiau cymunedol a phobl Rhath.

Canolfan Gelf y Miwni: Trosglwyddiad ased a gafodd ei sbarduno gan y gymuned

Fe wnaeth y penderfyniad i gau Canolfan Gelf y Miwni ym Mhontypridd achosi protest mawr, a wnaeth hyn yn ei dro sbarduno’r gymuned i gymryd dros yr adeilad. Aeth Dyfrig Williams i’r ganolfan i ffeindio allan sut mae’r ganolfan wedi datblygu ers i’r ased cael ei drosglwyddo.

Ysgrifennodd Chris Bolton blogbost sbel yn ôl am sut all cythruddo eich dinasyddion arwain at weithredu cymunedol. Mae’n darn pryfoclyd am sut all cau ased cymunedol arwain at ymateb cryf o’r cyhoedd, a sut gall gwasanaethau cyhoeddus adeiladu ar gryfder yr ymateb yma.

Clywais am sut mae hynny wedi digwydd yng Nghanolfan Gelf y Miwni, lle wnaeth ymgyrch ar lawr gwlad i achub a datblygu’r ganolfan deillio o’r penderfyniad i gau’r adeilad gan y cyngor.

Cefndir

Llun o Ganolfan Celfyddydau'r Miwni

Canolfan Celfyddydau’r Miwni

Roedd protestiadau anferth pan wnaeth gwasanaethau diwylliannol y cyngor penderfynu roi’r gorau i Ganolfan y Miwni. Aeth 150 o bobl i ddigwyddiad ymgynghori ar ddyfodol yr adeilad mewn cwpl o oriau. Roedd nifer o grwpiau yn awyddus i wneud yn siŵr bod y ganolfan yn aros ar agor, a mynegodd nifer o gwmnïau ddiddordeb mewn prynu’r adeilad ar gyfer eu busnes. Daeth Artis Cymuned, Cyngor Tref Pontypridd, Cylch Cymreig ac Ymddiriedolaeth Adfywio’r Meysydd Glo gyda’i gilydd fel Gweithgor y Miwni a wnaethant ffurfio Ganolfan Gelf y Miwni Cyf. yn gyflym. Maent yn adeiladu ar eu cryfderau i ddatblygu’r cais, sy’n hynod o debyg i’r dull Datblygu Cymunedol sy’n Seiliedig ar Asedau ar wefan Nurture Development a wnaeth Chris cyfeirio ato yn ei flog.

Does dim lle gwell i ddechrau o ran adeiladu ar gryfderau’r gymuned na’r bwrdd ei hun. Roedd cymryd rheolaeth o adeilad fel y Miwni yn gyfrifoldeb enfawr, ond roedd aelodau’r bwrdd mewn sefyllfa dda i wneud hynny ac i roi prosesau llywodraethu cadarn mewn lle. Mae Jon Huish yn gyn-gynghorydd ac mae ganddo ddealltwriaeth grêt o brosesau’r cyngor a’r sector cyhoeddus. Mae Alun Taylor o Ymddiriedolaeth Adfywio’r Meysydd Glo yn arbenigo mewn llywodraethu. Mae Rob Hughes, Cadeirydd y Cylch Cymreig, yn rhedeg gŵyl yn Ynysybwl, ac mae Gethin Williams, Prif Weithredwr y Cyngor Tref hefyd yn Gyfreithiwr. Mae gan Wendy York, Prif Weithredwr Artis Cymuned, a oedd yn gyfrifol am lawer o’r gwaith sylfaenol, lot o brofiad o’r celfyddydau a rhwydweithiau cryf yn y sector gwirfoddol.

Wynebodd y cyngor beirniadaeth o’r gymuned dros ei benderfyniad, ac roedd y trosglwyddiad o asedau blaenorol wedi bod ar raddfa lot llai. Roeddent yn glir bod nhw eisiau helpu’r broses a wnaethant greu cronfa grant i alluogi hyn. Fe wnaethon nhw gymryd risg wrth ddewis i drosglwyddo’r ased i’r gymuned, pan fyddai datblygiad sector preifat wedi cael manteision masnachol clir. Mae hyn yn enghraifft o wneud penderfyniadau sy’n canolbwyntio ar yr hirdymor, a bydd rhaid i wasanaethau cyhoeddus datblygu’r math yma o feddylfryd wrth iddynt gyflawni ei gwaith o dan Ddeddf Lles Cenedlaethau’r Dyfodol.

Y gymuned

Achos bod ganddynt fwrdd cryf, byddai’n hawdd gwneud beth mae llawer o sefydliadau eraill wedi ei wneud dros y blynyddoedd a defnyddio eu gweledigaethau eu hunain fel cynllun am y Miwni. Ond mae achos busnes y Ganolfan yn seiliedig ar weledigaeth y 150 o bobl a daeth i’r digwyddiad ymgynghori. Mae ei gwreiddiau yn y gymuned, ac mae’r Miwni yn edrych i fod y canolbwynt ar gyfer adfywio’r ardal ehangach a lle’r celfyddydau o fewn hynny.

Ffoto o Gaffi Think Food Life yn y Miwni

Caffi Think Food Life yn y Miwni

Mae caffi’r Miwni yn fenter gymdeithasol o’r enw Think Food Life, sy’n canolbwyntio ar iechyd a lles pobl drwy cynnig bwyd maethlon. Y caffi yw’r un cyntaf ym Mhontypridd sy’n gwerthu bwyd ar gyfer anghenion deietegol penodol, ac mae’n anelu i gael 80% o’i bwyd o ffynonellau lleol. Roedd diddordeb gan Mind Merthyr a’r Cymoedd i sefydlu rhandir i dyfu llysiau ar gyfer y Miwni, a chafodd y syniad ei gryfhau wrth i grŵp Prosiect Cyn-filwyr y Miwni. Fe wnaethon nhw cynnig gweithio ar dir yn y Miwni, ac mae yna gefnogaeth posibl o’r gymdeithas rhandiroedd. Mae’r Miwni wedi derbyn cyllid o Grant Cyfamod Cymunedol y Lluoedd Arfog achos roedd y ganolfan recriwtio arfer bod drws nesaf. Mae hyn yn rhoi’r cyfle i gyn-filwyr i gymryd rhan yng ngwaith y Miwni trwy wirfoddoli neu trwy weithio’n uniongyrchol yn y celfyddydau.

Bydd prosiect Addas am Oes hefyd yn edrych i gysylltu gwaith iechyd a ffitrwydd i waith y caffi, sy’n dangos sut mae’r Miwni yn edrych i fynd y tu hwnt i’r celfyddydau ac i fod yn ganolbwynt i’r gymuned gyfan. Mae’r Miwni hefyd yn edrych ar ddod â sefydliadau at ei gilydd ar lefel strategol i alluogi pobl i wneud mwy drostynt eu hunain trwy weithio gyda YMCA Pontypridd a datblygiad y Courthouse, a fydd yn cefnogi’r proses dechreuol a thwf mentrau cymdeithasol.

Angerdd

Mae hyn i gyd yn dangos beth sy’n bosib pan mae prosiectau yn seiliedig ar angerdd a thalent y gymuned. Mae’r adeilad ei hun yn wirioneddol drawiadol, yn union fel egni ac ymdrech y bwrdd a’r gymuned wrth iddynt ffocysu ar wneud y prosiect yn llwyddiant. Os ydych chi eisiau trosglwyddo ased i’r gymuned, mae’n werth gofyn sut allwch chi weithio gyda’r gymuned i adeiladu ar eu cryfderau?

Sefyll dros eich iechyd … yn llythrennol

Rydym yn treulio llawer o amser yn eistedd ar bwys ein desgiau yn y gweithle. A all sefyll wrth ein desgiau helpu ni i fod yn iachach yn y gwaith? Fe wnaeth Sophie Knott o Swyddfa Archwilio Cymru rhoi cynnig arni am wythnos.

Faint o amser ydych chi’n ei dreulio’n eistedd bob dydd? Rydw i’n eistedd LLAWER IAWN. Ar ddiwrnod arferol yn ystod yr wythnos, rydw i’n credu ’mod i’n eistedd am ryw 12 awr. Ychwanegwch hynny at yr wyth awr rydw i’n eu treulio’n gorwedd i lawr yn cysgu, ac rydw i’n teimlo’n eithaf digalon!

Be wn i? Dydw i ddim yn feddyg

Wel mae’n debyg bod hyn wedi bod yn poeni sawl aelod o’r proffesiwn iechyd hefyd. Canfu astudiaeth ddiweddar o 50,000 o bobl yn Norwy gyswllt rhwng lefelau uchel o eistedd a marwolaeth gynamserol. Mae hyd yn oed Public Health England wedi dechrau rhoi sylw i’r broblem, gan gomisiynu astudiaeth ar y cyd sy’n argymell y dylai gweithwyr swyddfa dreulio dwy awr o leiaf ar eu traed yn y gwaith, er mwyn ceisio lleihau afiechydon cronig ac, yn y pen draw, byw yn hirach.

Dyddiau da Blue Peter

Fe wnes i benderfynu rhoi cynnig ar sefyll yn y gwaith. Does gen i ddim pryderon mawr am fy iechyd i ar hyn o bryd, ond fe hoffwn i bethau aros felly hefyd. Roedd dwy awr y diwrnod i weld yn bosib. Wrth gwrs, nid fi yw’r person cyntaf i fod eisiau sefyll yn y gweithle ac mae digon o opsiynau o ran desg ar gael, os oes gennych chi £300+ i’w sbario. Doeddwn i ddim eisiau gwario £0. Fe gasglais i focsys cardfwrdd, ffeiliau bocs a phapur a’u gosod o dan fy sgrin, fy allweddell a’r llygoden nes bod popeth ar uchder cyfforddus i mi.

Roedd y newid yn rhyfeddol o hawdd:

Desg Sophie Knott, a gafodd ei addasu

Doedd y sefyll, ar y llaw arall, ddim hanner mor hawdd. Ar ôl y 30 munud cyntaf, roedd fy nghefn i’n brifo ac roedd fy nghoesau i eisiau eistedd. Fe wnes i ddyfalbarhau am awr ac wedyn cael seibiant roeddwn i wedi’i lawn haeddu. Fe wnes i awr arall yn nes ymlaen yn ystod y dydd, gan ddioddef ychydig bach mwy yn gorfforol, er mawr ddifyrrwch i’m cydweithwyr.

Y diwrnod canlynol, fe wnes i ddwy awr arall, a’r diwrnod wedyn, dwy arall. Ar ôl pum diwrnod, roeddwn i wedi sefyll am ddeg awr ac roedd fy nghefn a ’nghoesau i’n iawn. Doedd fy nghydweithwyr i ddim yn sylwi erbyn hynny ac mae rhai ohonyn nhw wedi ystyried rhoi cynnig ar sefyll eu hunain.

Chwe wythnos yn ddiweddarach …

Mae’n rhaid i mi gyfaddef bod tair wythnos o wyliau a diwrnod neu ddau o flinder ar ôl hedfan wedi dod â’r sefyll i ben am y tro. Hefyd, roedd hwn yn arbrawf answyddogol iawn ac roedd rhai cydweithwyr pryderus yn cwestiynu a oeddwn i’n sefyll mewn ffordd gywir ac a oedd popeth ar uchder addas i mi.

Rydw i’n cytuno nad ydw i eisiau gwneud pethau’n waeth i mi fy hun a does dim ffordd o wybod mewn gwirionedd a ydw i’n gwneud lles o gwbl. Ond mae gwyddoniaeth yn dweud wrthym ni fod eistedd yn llonydd yn beth drwg i ni ac rydw i wedi mwynhau fy mhrofiad hyd yma. Dydi creu eich desg eistedd/sefyll ddim mor hawdd i bawb â chydio mewn ychydig o focsys a nawr rydw i’n mynd i edrych ar offer swyddogol er mwyn gwneud hyn yn iawn. Rydw i wedi cael fy siomi ar yr ochr orau gan adwaith rhai o fy uwch gydweithwyr yn y gweithle ac rydw i’n gwybod na fyddai hynny’n wir ym mhob man. Ond fe hoffwn i feddwl bod posib i fwy ohonom ni fod yn gyfrifol am ein hiechyd ein hunain, a phleidleisio gyda’n traed.

Rhifyn arbennig i Gymru o’r Journal of Integrated Care – beth yw’r ots?!!!

Sut allwn integreiddio iechyd a gofal cymdeithasol yn well? Isod mae Stewart Greenwell o ADSS (Cymdeithas Cyfarwyddwyr Gwasanaethau Cymdeithasol) Cymru yn rhannu’r gwersi o rifyn Cymru o’r Journal of Integrated Care.

Stewart GreenwellMae’n bur debyg bod ysgrifennu am beth rydych chi’n ei wneud yn rhywbeth cyffredin mewn sawl arena broffesiynol ond, fel rheol, mae ar gyfer cynulleidfa gyfyngedig iawn – y cyflogwr, defnyddwyr gwasanaeth weithiau hyd yn oed, fel eu bod yn gallu gweld gweithiwr proffesiynol yn esbonio beth mae wedi’i weld, beth mae wedi’i wneud a beth mae’n bwriadu ei wneud. Mae ysgrifennu ar gyfer cyfnodolyn academaidd yn ddarn gwahanol o waith – mae’r gynulleidfa’n ehangach, y rheolau’n teimlo’n fwy cymhleth ac mae mwy o graffu ar yr ysgrifennu.

Rydw i wastad wedi teimlo bod ysgrifennu’n gyfrwng i fyfyrio ar beth rydw i wedi’i wneud a’r gobaith yw y bydd y rhifyn arbennig o’r Journal of Integrated Care sy’n canolbwyntio’n benodol ar Gymru’n dod â rhai o’n hymdrechion yng Nghymru i arena gyhoeddus ehangach, er mwyn i eraill – llunwyr polisïau ac ymarferwyr yng Nghymru yn arbennig – elwa.

Rydw i wastad wedi teimlo bod cydweithredu a/neu integreiddio yn ffordd naturiol o greu cynghreiriau er mwyn sicrhau nad yw pobl yn cael eu gyrru o un lle i’r llall. Yn anffodus, o ’mhrofiad i, mae’r sector cyhoeddus wedi gwneud hynny i bobl gyffredin, gan eu gadael yn wynebu tasg heriol o feistroli systemau, llefydd a phobl er mwyn ceisio cael ymateb i gyfres o amgylchiadau sy’n eu poeni nhw. Felly drwy leihau nifer y drysau y mae’n rhaid cnocio arnyn nhw, nifer y rhifau ffôn i’w ffonio a’r bobl i siarad â nhw, mae’r llwybr yn llai peryglus ac yn llai blinedig wedyn, ac yn fwy tebygol o arwain at lwyddiant i bobl gyffredin.

Daw hynny’n rhesymeg ar gyfer cydweithredu ac integreiddio – er mwyn gwella bywydau pobl a dim ond y diwedd hwnnw sy’n rhoi boddhad.

Nid oedd y bobl sydd wedi cyfrannu at rifyn Cymru wedi cael llawer o brofiad o ysgrifennu at bwrpas cyhoeddi. Roeddent i gyd wedi ysgrifennu ar gyfer eu hasiantaethau eu hunain, gan ddadlau o blaid newid arferion, dros neilltuo rhywfaint o adnoddau ychwanegol a thros y rhesymau niferus eraill sy’n gwneud i ni roi pensel ar bapur (neu fysedd ar allweddell) i’n cyflogwyr.

Mae wedi bod yn frwydr; fe gymerodd bopeth fwy na’r disgwyl, ac roedd rhyw gyfeiriad arall i edrych arno bob amser. Mewn sawl ffordd, mae’n adlewyrchu’r frwydr y mae llawer o’r awduron yn cyfeirio ati, sef credu bod yr hyn roeddent yn mynd ar ei ôl yn werth yr ymdrech, ac ymatal rhag y teimlad o ‘Mewn gwirionedd, does gen i ddim byd i’w ddweud y bydd pobl eisiau ei glywed’.

Roedd eu hymdrechion, ein hymdrechion a dweud y gwir, ers i’r peth ddechrau wrth i ni i gyd siarad am y syniad mewn ystafell mewn canolfan eglwysig yn yr Amwythig – dechrau da, gan ei fod yn ein hatgoffa bod rhaid i chi dorri’r rheolau weithiau er mwyn cyflawni rhywbeth (yn yr achos hwn, dewis cyfarfod y tu allan i Gymru!!) – yn werth y cyfan.

Mae’r erthyglau’n tynnu sylw at themâu digwyddiadau SAC ar 14eg ac 22ain Hydref, sef bod integreiddio a chydweithredu’n ymwneud llai â gwyddoniaeth a mwy â chrefft a gweithio’n galed; gwthio ffiniau’r ffordd draddodiadol o feddwl yn gyson a’n hatgoffa ein hunain nad oes byth reswm dros beidio â ‘gwneud y peth iawn’, ond yn aml mae sawl rheswm dros ddal ati i ‘wneud pethau’n iawn’. Mae’r cyntaf yn ymwneud â phobl a’r olaf yn aml ag ychydig bach mwy na glynu wrth broses.

Er hynny, roedd y broses yn egnïol ac, yn y pen draw, yn llwyddiannus. Mae’n dyst i gymeriad a chryfder arferion da, pwysigrwydd arweiniad diwyro a phenderfynol a’r mwyaf allweddol o’r cwbl, bod ffocws ar beth sy’n gwneud gwahaniaeth i fywydau pobl yn eich tynnu chi drwodd a thu hwnt i bawb sy’n amheus ac yn ymwrthod!!

Gall cwestiynau syml wneud gwahaniaeth

Sut all aelodau bwrdd helpu i wella amseroedd aros? Dyma Verity Winn o’r tîm Archwilio Perfformiad Iechyd yn edrych yn ôl dros ein seminar ‘Gofyn y cwestiynau cywir’.

Adroddiad Amseroedd Aros y GIGMae trefnu digwyddiad i roi cyhoeddusrwydd i restr wirio yn swnio fel rhywbeth a fyddai’n ddiléit pur i archwilydd… Ond sut rydych yn mynd ati i’w wneud yn ddiddorol i Aelodau Annibynnol byrddau iechyd sydd â dyddiaduron llawn a mwy na digon o faterion pwysig ar eu plât? Yr ateb yw gwneud y peth yn berthnasol a chanolbwyntio ar bethau ymarferol y gallant eu gwneud i wneud gwahaniaeth i gleifion. A hefyd greu gofod diogel lle y gallant deimlo’n gyfforddus yn rhannu ac yn trafod y materion gyda phobl sydd yn yr un sefyllfa.

Roedd llawer yn dibynnu ar ein digwyddiad ‘Gofyn y cwestiynau cywir’ ar 21ain Mai. Fe dreuliais y rhan fwyaf o’r flwyddyn ddiwethaf yn pori drwy wybodaeth hyd at fy nglustiau am y GIG yng Nghymru fel un o’r tîm a fu’n gweithio ar ein hadroddiad ar Amseroedd Aros y GIG. Roedd ein canfyddiadau yn achos pryder – roedd amseroedd aros yn mynd yn hwy, mae rhai cleifion yn cael niwed a gellid gwneud rhagor i ymdrin â’r broblem. Gwnaethom lawer o waith er mwyn deall pam bod amseroedd aros yn gwaethygu gan gynnwys y pwysau ar y GIG o ran arian, staff, gwelyau ac adnoddau eraill. Ystyriwyd hefyd yr hyn y gellid ei wneud yn wahanol a nodwyd rhai cyfleoedd arwyddocaol i fyrddau iechyd wneud gwell defnydd o’r adnoddau sydd ganddynt.

Roedd yr holl waith hwn wedi esgor ar bedwar adroddiad – ond roedd rhyw deimlad gennym na fyddai pawb yn cael amser i ddarllen drwy’r cyfan! Roeddem am gyfleu ein neges yn y ffordd symlaf bosibl i’r bobl a all ei defnyddio i wneud gwahaniaeth. Mae Aelodau Annibynnol yn chwarae rhan hollbwysig yn y gwaith o graffu ar berfformiad byrddau iechyd a’u dwyn i gyfrif. Roeddem am greu adnodd i’w helpu i ofyn y cwestiynau cywir er mwyn herio eu byrddau iechyd – nid dim ond gofyn a yw amseroedd aros yn mynd yn hwy, ond deall beth maent yn ei wneud i’w byrhau. Ein rhestr wirio yw’r adnodd hwn. Mae’n nodi cyfres o gwestiynau i ddeall sut mae’r bwrdd iechyd yn perfformio o ran amseroedd aros a pha mor gadarn yw eu cynlluniau i’w gwella.

Bu’r digwyddiad yn brofiad newydd i mi. A ninnau’n gweithio yn y tîm astudiaethau cenedlaethol canolog, rydym yn tueddu i symud ymlaen i bwnc newydd ar ôl i’n hadroddiadau gael eu cyhoeddi. Mae hynny’n golygu nad ydym yn gweld effaith leol ein gwaith yn aml, nac yn cyfarfod â’r bobl a all ddefnyddio gwaith ein hadroddiadau i sicrhau newid. Ond drwy’r digwyddiad hwn daethom wyneb yn wyneb â’r Aelodau Annibynnol a chefais fy atgoffa mai’r ffordd symlaf o gyfleu neges weithiau yw drwy siarad â phobl.

Dechreuodd y digwyddiad gyda’r holl sylw ar Dave Thomas, Cyfarwyddwr Tîm Iechyd Archwilio Perfformiad yn Swyddfa Archwilio Cymru a Helen Birtwhistle, Cyfarwyddwr Conffederasiwn GIG Cymru. Atebodd y ddau gwestiynau am rai o’r heriau a’r cyfleoedd a wynebir gan y GIG yng Nghymru a’r hyn sydd angen ei wneud i wella amseroedd aros i gleifion. Gallwch wylio’r drafodaeth lawn isod. Am weddill y diwrnod cafodd gweithdai ymarferol eu cynnal yn seiliedig ar y pynciau ar ein rhestr wirio.

Roedd yn braf gweld pobl yn rhannu profiadau a chyngor mewn ffordd mor agored a chefnogol. Ac mor gadarnhaol oedd gweld ymrwymiad yr Aelodau Annibynnol i roi’r claf yn gyntaf a pheidio osgoi gofyn cwestiynau anodd er mwyn sicrhau bod hyn yn digwydd. Roedd yn ddiddorol iawn i mi glywed awgrymiadau am gwestiynau i’w gofyn i fyrddau iechyd er mwyn deall yr hyn y maent ei wneud i wella amseroedd aros. Ar ddiwedd y digwyddiad, dywedodd un person wrthym mai’r peth allweddol roedd wedi’i ddysgu oedd y dylid gofyn cwestiynau ‘yn yr iaith symlaf bosibl, gan obeithio mynd at wraidd y mater’ – i mi, roedd wedi taro’r hoelen ar ei phen.

Roeddwn i’n falch iawn bod y mwyafrif llethol o’r adborth a gawsom ar y digwyddiad yn gadarnhaol. Ond wedi dweud hynny, mae rhywbeth i’w ddysgu bob amser o ran sut y gallem wneud pethau ychydig yn well y tro nesaf. Rydym yn cynnal digwyddiad arall ar ‘Gofyn y cwestiynau cywir’ yng Ngwesty’r Metrole yn Landrindod ar 13 Gorffennaf. Os hoffech le, ebostiwch good.practice@audit.wales. Edrychaf ymlaen at gwrdd â mwy ohonoch yno.

Gwella Gofal Meddygon Teulu drwy Alinio Tystiolaeth, Methodoleg Gwella Ansawdd, TG a Chontractau: Model Newydd ar gyfer Cymru

Yn y blogpost diweddaraf y Gwobrau Cymuned Gwelliant Parhaus Cymru Gyfan, mae Dr Alastair Roeves o Fwrdd Iechyd Prifysgol Aneurin Bevan yn dweud wrthym sut maen nhw’n gwneud y fwyaf o’u hadnoddau i wella eu gwaith.

Aneurin Bevan University Health Board / Bwrdd Iechyd Prifysgol Aneurin BevanMae Ffibriliad Atrïaidd yn afreoleidd-dra o ganlyniad i weithgarwch afreolaidd, trydanol ac anhrefnus yn atriwm y galon; fel arfer, mae’n gysylltiedig â ffactorau risg, fel gorbwysedd, diabetes a chlefyd ischaemig y galon. Ymddengys o’r dystiolaeth bod ei reoli’n amserol yn fanteisiol i gleifion.

Mae Llwybrau QP yn elfennau clinigol o Gontract Meddygon Teulu, a’i nod yw lleihau derbyniadau diangen i’r ysbyty a derbyniadau cleifion allanol.

Lluniwyd llwybr QP Ffibriliad Atrïaidd er mwyn galluogi Meddygon Teulu yng Ngwent i roi pecynnau gofal ar waith, gan ddefnyddio Methodoleg Gwella Ansawdd, wrth nodi cleifion, wrth roi diagnosis iddynt ac wrth eu rheoli. Roedd wedi’i ategu â chanllaw a ddatblygwyd gan Dîm Ansawdd Gofal Sylfaenol yn Iechyd Cyhoeddus Cymru.

Mae’r Llwybr QP yn ddewisol ac fe’i cynigiwyd i bob practis meddyg teulu yng Ngwent. Gwirfoddolodd 9 practis meddyg teulu i weithio fel practis cydweithredol a rhoi’r dull pecyn gofal ar waith mewn perthynas â Gwella Ansawdd. Roedd yn rhaid i bob practis hefyd ddefnyddio modiwl Ffibriliad Atrïaidd ar gyfer Audit+ er mwyn sicrhau y gallai Iechyd Cyhoeddus Cymru ddadansoddi’r data.

Roedd yn ofynnol i bob practis ddangos gwelliant mewn 3 o bob 5 pecyn gofal:

  • Manteisio ar y cyfle i Sgrinio Unigolion dros 65 oed
  • Asesu symptomau
  • Perfformio Sgôr CHADS2 / CHADS2VASc i asesu risg Damwain serebro-fasgwlaidd (CVA)
  • Rheoli cyfradd a churiad
  • Gwirio BP, pwls, adolygu meddyginiaeth, cynnal asesiad risg ar gyfer gwrthgeulo

Daeth pob practis ynghyd dair gwaith gan gytuno i rannu data’r practis rhyngddynt a rhannu dysgu o’r gwelliannau yr oeddent wedi’u rhoi ar waith.

Cafodd y data ei grynhoi bob bythefnos gan feddalwedd Audit+, ac fe’i dadansoddwyd gan Iechyd Cyhoeddus Cymru a’i gyflwyno ar ffurf siartiau llif.

Rhoddwyd data sylfaenol ar gyfer pob pecyn i bractisau yn y cyfarfod cydweithredu cyntaf ddiwedd Tachwedd a rhannwyd data pellach ar welliannau yn yr ail gyfarfod cydweithredu a gynhaliwyd ar 30 Ionawr 2014. Yn y trafodaethau rhwng y practisau, nodwyd y newidiadau yr oeddent wedi’u gwneud er mwyn gwella’r broses o gydymffurfio â’r pecyn. Mae un practis wedi cynyddu canran y boblogaeth darged sy’n cael eu sgrinio o 2% i 10% ac mae tystiolaeth bod pob practis wedi gwella’r broses o gofnodi cyfradd a churiad y pwls.

Cydweithredu a Gweithio ar Draws Ffiniau: Canolfan Gofal Iechyd a Lles Bae Colwyn

Pan wnaethon ni clywed am Ganolfan Gofal Iechyd a Lles Bae Colwyn yng Ngwobrau Gwelliant Parhaus Cymru Gyfan, roedden ni’n gwybod yn syth ein bod ni eisiau rhannu beth maen nhw wedi gwneud. Bydd John Hardy yn cynnal gweithdy ar eu gwaith yn ein seminar Tai a Chwaraeon: Gwella lles a darparu gwell gwerth am arian cyhoeddus ar 3 Mawrth yng Nghaerdydd a 26 Mawrth yn Llanrwst, a gallwch glywed mwy am eu gwaith isod.

Colwyn Bay Health Care and Wellbeing Precinct / Canolfan Gofal Iechyd a Lles Bae ColwynMae’r prosiect, a oedd yn bartneriaeth yn wreiddiol, rhwng Gwasanaethau Therapi a thrwy’r rheiny Ymddiriedolaeth GIG Siroedd Conwy a Dinbych, Age Concern a Chyngor Bwrdeistref Sirol Conwy a bellach rhwng Cyngor Bwrdeistref Sirol Conwy a Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr, wedi denu cymorth eang gan nifer o asiantaethau yn y maes iechyd a lles cymdeithasol ac fe’i hystyrir yn fenter arloesol sy’n defnyddio gweithgarwch corfforol i atal a rheoli cyflyrau cronig gan felly leihau’r baich ar wasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol statudol.

Mae’r term ‘Canolfan Iechyd’ yn cyfeirio at y broses o ddatblygu man lle gall gweithwyr proffesiynol yn y maes Iechyd a Gofal Cymdeithasol gydweithio â gweithwyr cymdeithasol yn y maes hamdden i ddatblygu atebion arloesol sy’n seiliedig ar dystiolaeth er mwyn gwella iechyd dinasyddion Conwy drwy weithgarwch corfforol; boed er mwyn atal afiechyd, ymarfer drwy bresgripsiwn, rheoli clefydau cronig neu adsefydlu ar ôl afiechyd acíwt neu gronig. Mae’r cydweithredu hwn yn cefnogi amrywiaeth eang o ddinasyddion i symud yn ddi-dor o therapi a gefnogir yn feddygol i weithgarwch corfforol yn y gymuned. Fel rhan o esblygiad parhaus y cydsyniad hwn, a chan adeiladu ar waith blaenorol, mae Gwasanaethau Gofal Cymdeithasol ac Addysg a Gwasanaeth Datblygu’r Gymuned Cyngor Bwrdeistref Sirol Conwy yn cydweithio mewn partneriaeth ar hyn o bryd i ddatblygu rhaglen o weithgareddau, gwybodaeth, cyngor a chymorth lles cymunedol er mwyn galluogi dinasyddion i atal afiechyd a hybu hunanofal a pherchnogaeth unigol o ymyriadau cymorth yn seiliedig ar y sgwrs am yr hyn sy’n bwysig. Wrth symud ymlaen, bydd y dull hwn hefyd yn cael ei gyflawni mewn cydweithrediad â’r trydydd sector a’r sector gofal annibynnol.

Pa effaith y mae wedi’i chael?

Mae grwpiau ac unigolion sydd wedi elwa, a’r rhai a fydd yn gweld mwy o fanteision o ran iechyd o ganlyniad i’r rhaglen Canolfan Iechyd yn cynnwys y rhai sy’n byw â chyflyrau hirdymor a’r rhai sy’n dilyn rhaglen adsefydlu cardiaidd. Mae rhaglenni’r Ganolfan Iechyd yn helpu i fynd i’r afael ag iselder ac unigrwydd ac yn helpu i roi hwb i hyder y rhai sy’n cymryd rhan yn y rhaglenni hefyd a chefnogi pobl i barhau’n egnïol a byw yn eu cartrefi eu hunain. Yn y tymor hir, rydym yn gobeithio y bydd y dull hunanofal hwn yn lleihau’r baich hefyd mewn perthynas â’r gofal heb ei drefnu sy’n ofynnol gan wasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol.

Dyma ddwy enghraifft o raglenni sydd wedi’u datblygu ac sy’n cael eu cyflwyno yn y Ganolfan Iechyd:

Thearpi Dŵr/Moddolrwydd Dŵr Cynnes

Mae’r astudiaeth beilot ar gyfer Therapi Dŵr/Moddolrwydd Dŵr Cynnes a gynhaliwyd ar y cyd gan staff hamdden, Gwasanaethau Therapi Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr ac Iechyd Cyhoeddus Cymru wedi gosod y safon ar gyfer y ffordd y dylid cynllunio’r prosiectau hyn a’u rhoi ar waith yn y dyfodol.

Yn dilyn yr astudiaeth, datblygwyd llwybr yn benodol ar gyfer cleientiaid â phoen cronig yn y cyhyrau / cymalau ac mae’n rhoi llawer mwy o fynediad i gleientiaid drwy ddefnyddio cyfleusterau nofio’r awdurdod lleol.

Dementia Cynnar

Mae gan y prosiect dementia cynnar gysylltiad agos â’r Unedau ar gyfer yr Henoed Eiddil eu Meddwl ym Mryn Hesketh a Bodnant. Mae Cyngor Bwrdeistref Sirol Conwy wedi datblygu dosbarth ymarfer corff yn benodol ar gyfer cleientiaid sydd wedi cael diagnosis o Ddementia Cynnar.

Mae’r fenter Canolfan Iechyd yn seiliedig ar ymrwymiad i gryfhau gofal sy’n seiliedig ar y gymuned a pherthynas mwy cyfartal rhwng cleifion a gweithwyr proffesiynol. Mae’n gymorth hefyd i newid y berthynas rhwng gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol a’r cyhoedd, wedi’i nodweddu â phrosesau o wneud penderfyniadau ar y cyd ar gyfer gofal a chymorth gyda dinasyddion er mwyn hyrwyddo ymyriadau priodol yn ogystal â sicrhau gwell canlyniadau iechyd a lles. Mae’r dull hwn yn cyd-fynd ag egwyddorion cyd-gynhyrchu.

Diwrnod Hacio’r GIG: ‘If This Then That’ ar gyfer y gwasanaeth iechyd

Grŵp Dr. Keith Grimes /  Dr. Keith Grimes' group

Mae Keith Grimes yn feddyg teulu mewn canolfan ‘galw i mewn’ yn Eastbourne. Nododd ei grŵp comisiynu bod pobl yn mynd i adran Damweiniau ac Achosion Brys yr ysbyty lleol pan oedd apwyntiadau ar gael yn eu meddygfa.

Mae Keith a chyd-aelodau ei grŵp wedi dod at ei gilydd yn Niwrnod Hacio’r GIG i greu Gwyb, sy’n deillio o ‘gwybodaeth’. Nod Gwyb yw bod yn ‘If This Then That’ (a all gychwyn ystod o gamau gweithredu sy’n seiliedig ar weithred ar-lein) ar gyfer gofal meddygol neu gymdeithasol. Mae’n bennaf yn system hysbysu sy’n caniatáu i gleifion a chlinigwyr i greu rheolau sy’n galluogi camau gweithredu awtomatig i gymryd lle os mae claf yn mynd i adran Damweiniau ac Achosion Brys neu wasanaethau eraill.

Mae hyn yn gyffrous ar lot o lefelau. Os bydd claf yn mynd i adran Damweiniau ac Achosion Brys, gallai Gwyb hysbysu’r meddyg teulu fel bod nhw’n gallu cysylltu â’r claf a dod â nhw at y feddygfa er mwyn cael cymorth cyflymach a mwy priodol.

Grŵp Dr. Keith Grimes yn Niwrnod Hacio'r GIG /  Dr. Keith Grimes' group  at the NHS Hack DayGallai’r system hefyd sicrhau bod yr adran yn derbyn manylion am hanes meddygol y claf yn awtomatig, fel bod anghenion y claf yn cael eu hadnabod mor gyflym ac mor effeithlon â phosibl.

Os bydd claf yn derbyn gofal lliniarol, gallai’r system hefyd roi gwybod i’r tîm hosbis, fel bod y claf yn gallu derbyn ymateb personol sy’n seiliedig ar eu hamgylchiadau personol.

Fel lot o syniadau da, mae cynnwys y claf yn y cynllunio wedi ychwanegu gwerth enfawr i’r gwaith. Mae cleifion wedi awgrymu ffyrdd eraill gallai’r system fod yn effeithiol. Er enghraifft gallai hysbysu  perthynas agosaf y claf, neu gallai anfon copi o’u cyfarwyddeb ymlaen llaw i’r ysbyty. Mae cynnwys y claf wrth setio fyny’r system yn golygu ei bod nhw’n gallu nodi camau gweithredu ei hunain. Ei chaniatâd nhw sy’n creu’r rheolau.

Mae hwn i gyd yn gyffrous achos gallai’r syniad cael ei ddatblygu ymhellach. Os yw’n profi i fod yn effeithiol, gellir cynnwys camau gweithredu a sbardunau bellach fel bod pethau fel pwysedd gwaed uchel y claf rhoi gwybod i’r meddyg teulu yn awtomatig.

Yn union fel gyda Diwrnod Hacio’r GIG ei hun, mae yna bosibiliadau enfawr.

Dyfrig