Tag Archives: coed lleol

Dyfodol parciau a’u heffaith gadarnhaol ar les

Sut allwn ni wneud parciau’n gynaliadwy a rhoi hwb i les y bobl rydym yn gwasanaethu fel gwasanaethu cyhoeddus Cymreig? Isod mae Bethan Smith yn adlewyrchu ar y gwersi a ddysgwyd o’n seminar Parciau llynedd.

Mewn adroddiad diweddar yn dwyn y teitl The State of UK Public Parks 2016 (Saesneg yn unig), mae Cronfa Dreftadaeth y Loteri yn nodi bod rheolwyr parciau yn disgwyl toriadau pellach a cholli nifer fawr o staff medrus dros y tair blynedd nesaf.

Yng Nghymru, roedd 80% o gynghorau yn rhagweld toriadau o 10% neu fwy yn y gyllideb dros y tair blynedd nesaf, a disgwylir y bydd 70% o barciau yn dirywio yn ystod yr un cyfnod, sef y ffigur uchaf ar draws y DU gyfan. [1]

Pan ddarllenais yr adroddiad, cefais fy synnu gan y ffigurau. Mae parciau’n chwarae rhan fawr ym mywydau’r rhan fwyaf o gymunedau, maent yn lle i blant i chwarae, yn lle i fynd â’r ci am dro neu’n lle i ddim ond eistedd i lawr ac ymlacio. Mae’r rhan fwyaf ohonom ar ryw bwynt yn ein bywydau wedi defnyddio parciau, a gallant chwarae rôl amlwg wrth wella ein llesiant.

Roedd yr adroddiad yn fy atgoffa o’n digwyddiad y llynedd, ‘Dyfodol parciau a’u heffaith gadarnhaol ar lesiant’. Yn y digwyddiad hwn, gwnaethom arddangos nifer o enghreifftiau o sefydliadau sydd wedi defnyddio ffyrdd newydd o weithio i wneud y defnydd mwyaf posibl o barciau a helpu i wella llesiant.

Go to the Park

Un o’r enghreifftiau hynny oedd ‘Go to the Park’. Wedi’i leoli ym Mharc Towneley (parc treftadaeth mwyaf Burnley, sy’n 200 hectar o ran maint) ac sy’n ymestyn dros bum parc treftadaeth arall, datblygodd ‘Go to the Park’ fodel amgen ar gyfer rheoli parciau a mannau gwyrdd sy’n rheoli ardaloedd parciau a mannu gwyrdd mawr yn gynaliadwy drwy dechnegau ecolegol a pharamaethu. Mae’r prosiect wedi profi’r cyfleoedd i arbed arian drwy fabwysiadu technegau ecolegol a pharamaethu i reoli parciau treftadaeth, ennill arian drwy gnydau blodau gwyllt, gwenyn a thanwydd coed, ymgysylltu â phobl drwy ei raglen ‘Gwirfoddoli mewn Parciau’ a chynyddu gwerth bywyd gwyllt ein mannau gwyrdd.

Fy hoff ran o’r fenter hon oedd datblygu cawell cwch gwenyn trefol cynta’r byd sy’n diogelu gwenyn mêl. Wedi’i ariannu gan raglen ‘Ailfeddwl Parciau’ Nesta, Cronfa Dreftadaeth y Loteri a’r Gronfa Loteri Fawr, nod y fenter yw gwella cynefinoedd ar gyfer gwenyn a pheillwyr eraill fel gloÿnnod byw ym mharciau a mannau gwyrdd Burnley.

beekeeping-image

Ceir rhagor o wybodaeth am y fenter hon ar wefan Nesta ac mae’n werth darllen blog Simon Goff ar yr effaith a gafodd y prosiect.

Technolegau rhoi’n ddigidol

Creodd Cyngor Bwrdeistref Bournemouth ymddiriedolaeth ar gyfer parciau ledled yr awdurdod fel bod hoffter pobl o’u parciau a’u gerddi yn cael ei drosi’n rhoddion. Ymchwiliodd y tîm i sut y gall technolegau rhoi’n ddigidol newydd ei gwneud yn hawdd i bobl roi tuag at y parciau mewn amser real. Gwnaeth hefyd brofi a oedd y cyfle i bobl adael cymynrodd yn opsiwn dichonadwy er mwyn cynnal eu parciau a’u gerddi. Mae’r dull hwn o weithredu yn seiliedig ar yr hyn a ddysgwyd gan fodelau sy’n bodoli’n barod yn yr Unol Daleithiau, megis yn Seattle.

Ceir rhagor o wybodaeth am y prosiect hwn ar flog Nesta.

Coed Actif Cymru

Mae Coed Actif Cymru yn brosiect sy’n helpu pobl i wella eu hiechyd a’u llesiant drwy eu hannog i gymryd rhan mewn gweithgareddau mewn coetiroedd. Caiff ei redeg gan dîm bach, rhan-amser yn Coed Lleol, sef cangen Cymru o’r Gymdeithas Coedwigoedd Bychain, mewn partneriaeth ag ystod eang o sefydliadau gwirfoddol, cymunedol a sector cyhoeddus a nifer o ddarparwyr gweithgareddau annibynnol mewn pum ardal yng Nghymru.

img_1240

Dechreuodd y prosiect yn 2010 ac mae wedi gwneud cryn gynnydd ers hynny. Ysgrifennodd Dr Kate Hamilton, a roddodd gyflwyniad yn ystod ein digwyddiadau, flog gwych i ni y llynedd sy’n rhoi rhagor o wybodaeth ynglŷn â’r prosiect. At hynny, ysgrifennodd Kate hefyd flog a rannodd eu prosesau gwerthuso yn Coed Actif Cymru.

Mae rhaglen Ailfeddwl Parciau wedi arwain at nifer o fentrau gwych lle mae sefydliadau yn defnyddio gwahanol ffyrdd o ddefnyddio parciau. Mae’r adroddiad Learning to Rethink Parks (Saesneg yn unig) yn werth ei ddarllen.

Mae parciau’n asedau pwysig i’n cymunedau ac mae angen gweledigaethau newydd arnom ar gyfer y ffordd y gellir rheoli parciau yn wahanol, sut y gallant rymuso cymunedau a bod yn gynaliadwy

[1] http://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-37288115

The future of parks and their positive impact on wellbeing

How can we make parks sustainable and boost the wellbeing of the people that we serve as Welsh public services? Bethan Smith reflects on the lessons learnt from last year’s Parks seminar.

In a recent report on The State of UK Public Parks 2016, The Heritage Lottery Fund says park managers expect further cuts, and a huge loss of skilled staff over the next three years.

In Wales, 80% of councils anticipated budget cuts of 10% or more over the next three years, and 70% of parks are expected to be declining in the same period, the highest figures across the whole of the UK. [1]

When I read the report, I was startled by the figures. Parks are a major part of most communities, they are a place for children to play, a place to walk the dog or a place just to sit and relax. Most of us at some point in our life have used parks, and they can play a big role in improving our wellbeing.

The report reminded me of our event last year on ‘The future of parks and their positive impact on wellbeing’. At this event, we showcased a number of examples of organisations that have tried and tested new ways of working to maximise use of parks and help improve wellbeing.

Go to the Park

One of those examples was ‘Go to the Park’. Based in Towneley Park (Burnley’s largest heritage park covering 200 hectares) and extending across five other heritage parks, ‘Go to the Park’ developed an alternative model of park and green space management that sustainably manages large areas of parks and green spaces using ecological and permaculture techniques. The project has tested the opportunities to save money by adopting ecological and permaculture techniques to manage heritage parks, earn money from wildflower crops, bees and wood fuel, engage people through their ‘Volunteer in Parks’ programme and increase the wildlife value of our green spaces.

My favourite part of this initiative was the development of the world’s first urban bee hive cage which provides protection to honey bees. Funded through Nesta, Heritage Lottery Fund and Big Lottery ‘Rethinking Parks’ programme, the initiative aims to improve habitats for bees and other pollinators such as butterflies in Burnley parks and green spaces.

beekeeping-image

You can find out more information on this initiative through Nestas website and it’s worth reading Simon Goff’s blog on the impact the project has had.

Digital giving technologies

Bournemouth Borough Council created a foundation for parks across its authority so peoples’ affection for their parks and gardens translates to giving. The team explored how new digital giving technologies can make it easy for people to give to the parks in real time. They also tested whether the opportunity for people to leave a legacy donation is a viable option to sustain their parks and gardens. The approach is based on learning from models already being used in the United States, such as in Seattle.

You can find out more information on this project through Nesta’s blog.

Actif Woods Wales

Actif Woods Wales is a project that helps people improve their health and wellbeing by getting them involved in activities in woodlands. It’s delivered by a small, part-time team at Coed Lleol, the Welsh arm of the Small Woods Association, in partnership with a wide range of voluntary, community-based and public sector organisations and numerous independent activity providers in 5 areas of Wales.

img_1240

The project started in 2010 and has come a long way since then. Dr Kate Hamilton, who presented at our events, wrote a fantastic blog for us last year which provides more information about the project. Further to that, Kate also wrote a blog which shared their evaluation processes within Actif Woods Wales.

The Rethinking Parks programme has resulted in a number of fantastic initiatives where organisations are using different approaches to utilise parks. The report on Learning to Rethink Parks is well worth a read.

Parks are such an asset to our communities and we need new visions of how parks can be managed differently, how they can empower communities and be sustainable.

[1] http://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-37288115

Actif Woods Wales

This blog is by Dr Kate Hamilton who recently presented at The Future of Parks and the Positive Impact on Well Being. This is the first in a series of blogs sharing the impact of what Actif Woods Wales do, why, and how. Kate will also be blogging about the challenges of monitoring and evaluating wellbeing, and understanding the impact.

 

What is Actif Woods Wales?

Actif Woods Wales is a project that helps people improve their health and wellbeing by getting them involved in activities in woodlands. It’s delivered by a small, part-time team of us at Coed Lleol, the Welsh arm of the Small Woods Association, in partnership with a wide range of voluntary, community-based and public sector organisations and numerous independent activity providers in 5 areas of Wales.

What do we do?

At its simplest Actif Woods Wales invites people to participate in facilitated group activity sessions in woodlands. The activities vary from walking and woodland gym sessions to bush craft, green woodworking, conservation tasks, arts, crafts and mindfulness. A key operating principle is that participants shape what they’re offered, telling us what they do and don’t like, trying out new things from time to time and developing programmes which reflect their capacities, interests and goals.

Some participants are referred from such organisations as Mind, Alzheimer’s Society, Macmillan Cancer or the National Exercise Referral Scheme, and occasionally sympathetic GPs. Others come because they’ve seen our posters up in the neighbourhood, heard about us in local or social media, or through word of mouth.

We are totally inclusive

We don’t turn anyone away: our strapline is ‘getting healthy the woodland way’ so we assume that anyone responding to that must feel they have something to gain and can benefit from what we offer. This means we end up with a tremendously diverse range of participants.

Why woodlands?

In a nutshell, woodlands are good for people – physically, mentally and emotionally. As well as our own experience there is an extensive scientific evidence base which shows this, looking at both forests in particular and green care and contact with nature in general.

So, we are confident that what we offer is good for people’s health and wellbeing: it does ‘make people better’. At the same time it’s not a treatment or a therapy in a conventional sense. That is, we are not doctors or therapists, we don’t diagnose people’s health conditions and we don’t put together courses of treatment that are specific to an individual’s needs. Instead, participants decide for themselves whether and how intensively they want to join in: we just check that they are fit to participate and willing to tell us what we need to know about their capacities and limitations, and then take a gentle and iterative approach to introducing them to activities, adapting and extending in response to their feedback.

Why this approach works

It works because what’s offered is sensitive to people’s needs and capacities. Every session is facilitated by skilled and experienced activity leaders, and one of the key skills they demonstrate every session is the ability to accommodate different needs and interests and improvise around the unexpected, whilst keeping everyone safe, happy and to time.

It also works because the approach is holistic, integrating exercise, being in nature and taking part in purposeful activities into one safe and supported experience. It taps into participants’ needs on many levels and offers them multiple pathways to wellbeing. If you’re familiar with the 5 Ways to Wellbeing, for instance, you’ll notice that all of these are present. It also empowers people to forge a positive relationship with nature, and encourages them to turn to this as a lifelong strategy for looking after themselves.

Perhaps most importantly, participants are there as whole people: they are not defined or labelled by their condition and, beyond telling us what we need to know to keep them safe, it’s up to them whether they find it useful to talk to us – or anyone else – about it or not. This in itself seems to be a hugely important contrast with participants’ other health care experiences and strikes me as a key part of what makes it so effective.

Conservation Work in Coed Geufron

Conservation in Coed Geufron

What the feedback says

To me one of the most interesting things is that many, many participants report positive impacts on aspects of their wellbeing that go far beyond what they originally came for. In particular, lots of participants join with an idea such as needing to get a bit fitter, but don’t consider themselves to need improved mental or social health. Yet, after attending for a while they will often tell us that what they really appreciate are unexpected impacts like de-stressing, relaxing, gaining confidence, and enjoying other people’s company.

It’s also evident that some participants report wellbeing benefits even when objectively their underlying health condition has not – or cannot be – improved. For those people what the project offers is not a solution to their health problems per se but new opportunities and positive, sustainable strategies for coping with the inevitable ups and downs or long term decline associated with their diagnosis. And on this level it seems that the whole-person, holistic approach is particularly welcome.

All of these observations strike me as strengths, not weaknesses, of the approach we take – but they can make it pretty challenging when it comes to comparing our impacts with other types of health intervention and persuading the professionals to take it seriously (of which more in the next blog!). But it’s worth reminding ourselves that even the most mainstream of definitions of health appreciates that

‘Health is a state of complete physical, mental and social well-being and not merely the absence of disease or infirmity’ World Health Organisation 1946

So there’s nothing new-fangled or alternative about looking beyond the direct treatment of diagnosed illness for ways to improve health. This is what Actif Woods is out there doing, and we are ready and willing to collaborate with whoever else is interested in learning from it.

Coed Actif Cymru

Awdur y blog hwn yw Dr Kate Hamilton, a gyflwynodd yn seminar Dyfodol Parciau a’u Heffaith Gadarnhaol ar Les yn ddiweddar. Dyma’r cyntaf mewn cyfres o flogiau i esbonio effaith yr hyn y mae Coed Actif Cymru yn ei wneud, a pham a sut y maent yn gwneud hynny. Bydd Kate hefyd yn blogio am heriau monitro a gwerthuso lles, a deall effaith hynny.

Beth yw Coed Actif Cymru?

Mae Coed Actif Cymru yn brosiect sy’n helpu pobl i wella eu hiechyd a’u lles drwy eu hannog i gymryd rhan mewn gweithgareddau mewn coetiroedd. Caiff ei redeg gan dîm bach, rhan-amser ohonom yn Coed Lleol, sef cangen Cymru o’r Gymdeithas Coedwigoedd Bychain, mewn partneriaeth ag ystod eang o sefydliadau gwirfoddol, cymunedol a sector cyhoeddus a nifer o ddarparwyr gweithgareddau annibynnol mewn pum ardal yng Nghymru.

Beth rydym yn ei wneud?

Yn syml, mae Coed Actif Cymru yn gwahodd pobl i gymryd rhan mewn sesiynau gweithgareddau grŵp dan arweiniad mewn coetiroedd. Mae’r gweithgareddau’n amrywio o gerdded a sesiynau campfa coetir i fyw yn y gwyllt, gwaith coed gwyrdd, tasgau cadwraeth, celf a chrefft ac ymwybyddiaeth ofalgar. Un egwyddor drefniadol allweddol yw bod y cyfranogwyr yn teilwra’r hyn a gynigir iddynt, gan ddweud wrthym beth yw eu hoff a’u cas bethau, rhoi cynnig ar bethau newydd o bryd i’w gilydd a datblygu rhaglenni sy’n adlewyrchu eu galluoedd, eu diddordebau a’u hamcanion.

Caiff rhai cyfranogwyr eu hatgyfeirio gan sefydliadau fel Mind, Cymdeithas Alzheimer, Cymorth Canser Macmillan neu’r Cynllun Cenedlaethol i Atgyfeirio Cleifion i Wneud Ymarfer Corff, a gan ambell feddyg teulu ystyriol hefyd. Bydd eraill yn ymuno am eu bod wedi gweld ein posteri yn yr ardal, wedi clywed amdanom yn y cyfryngau lleol neu gymdeithasol, neu ar lafar gwlad.

Rydym yn gwbl gynhwysol

Mae croeso i bawb: ein harwyddair yw ‘gwella iechyd yn y coetir’, felly rydym yn cymryd yn ganiataol bod unrhyw un sy’n ymateb i hynny yn teimlo y gallant gael budd o’r hyn a gynigiwn. Golyga hyn fod amrywiaeth hynod o eang o gyfranogwyr yn ymuno â ni.

Pam coetiroedd?

Yn gryno, mae coetiroedd yn dda i bobl – yn gorfforol, yn feddyliol ac yn emosiynol. Yn ogystal â’n profiad ein hunain, ceir sail dystiolaeth helaeth sy’n dangos hyn, gan ystyried coedwigoedd yn benodol, a gofal gwyrdd a dod i gysylltiad â natur yn gyffredinol.

Felly, rydym yn ffyddiog bod yr hyn a gynigiwn yn dda i iechyd a lles pobl: mae’n ‘gwella pobl’. Ar yr un pryd, nid triniaeth na therapi mohono mewn ystyr gonfensiynol. Hynny yw, nid ydym yn feddygon nac yn therapyddion, nid ydym yn rhoi diagnosis o gyflyrau iechyd pobl nac yn llunio cyrsiau o driniaeth sy’n benodol i anghenion unigolion. Yn lle hynny, y cyfranogwyr eu hunain sy’n dewis faint o ymdrech gorfforol i’w rhoi wrth ymuno, os o gwbl: y cyfan a wnawn ni yw sicrhau eu bod yn ddigon heini i gymryd rhan a’u bod yn fodlon dweud wrthym yr hyn sydd angen i ni ei wybod ynglŷn â’u gallu a’u cyfyngiadau, ac yna cyflwyno gweithgareddau iddynt yn raddol a thrwy broses o ailadrodd, gan eu haddasu a’u hymestyn mewn ymateb i’w hadborth.

Pam mae’r dull gweithredu hwn yn gweithio?

Mae’n gweithio oherwydd mae’r hyn a gynigir yn sensitif i anghenion a galluoedd pobl. Caiff pob sesiwn ei hwyluso gan arweinwyr gweithgareddau medrus a phrofiadol, ac un o’r prif sgiliau a ddangosir ganddynt ymhob sesiwn yw’r gallu i addasu ar gyfer gwahanol anghenion a diddordebau a meddwl ar eu traed pan fydd rhywbeth annisgwyl yn digwydd, gan sicrhau bod pawb yn ddiogel, yn hapus ac ar amser.

Mae hefyd yn gweithio am ei fod yn ddull cyfannol sy’n integreiddio ymarfer corff, bod ym myd natur a chymryd rhan mewn gweithgareddau pwrpasol, mewn un profiad diogel gyda chymorth. Mae’n diwallu anghenion y cyfranogwyr mewn sawl ffordd wahanol, ac yn cynnig llawer o ffyrdd iddynt o wella eu lles. Os ydych yn gyfarwydd â’r 5 Awgrym Llesol, er enghraifft, sylwch fod pob un ohonynt yn bresennol. Mae hefyd yn galluogi pobl i feithrin perthynas gadarnhaol â byd natur, a’u hannog i ddefnyddio’r strategaeth hon drwy gydol eu hoes er mwyn gofalu amdanynt eu hunain.

Yn bwysicaf oll, efallai, mae’r cyfranogwyr yn cael eu trin fel unigolion cyflawn: ni chânt eu diffinio na’u labelu ar sail eu cyflwr ac, ar wahân i ddweud wrthym yr hyn sydd angen i ni ei wybod er mwyn eu cadw’n ddiogel, nhw sy’n dewis p’un a fyddai’n ddefnyddiol iddynt siarad â ni – neu unrhyw un arall – amdano ai peidio. Mae’n ymddangos bod hynny’n unig yn wahanol iawn i brofiadau eraill y cyfranogwyr ym maes gofal iechyd, ac mae’n fy nharo fel rhan allweddol o’r hyn sy’n ei wneud mor effeithiol.

Cadwraeth yng Nghoed Geufron

Cadwraeth yng Nghoed Geufron

Yr adborth

I mi, un o’r pethau mwyaf diddorol yw bod llawer iawn o gyfranogwyr yn sôn am effeithiau cadarnhaol ar agweddau ar eu lles sydd ymhell y tu hwnt i’w disgwyliadau ar y dechrau. Yn arbennig, bydd llawer o gyfranogwyr yn ymuno gan feddwl bod angen iddynt wella eu ffitrwydd ychydig, ond ni fyddant yn ystyried bod angen iddynt wella eu hiechyd meddwl neu gymdeithasol. Er hynny, ar ôl mynychu am gyfnod, byddant yn aml yn dweud wrthym eu bod wir yn gwerthfawrogi’r effeithiau annisgwyl fel lleddfu straen, ymlacio, magu hyder, a mwynhau cwmni pobl eraill.

Ceir tystiolaeth hefyd o gyfranogwyr yn nodi buddion o ran eu lles, hyd yn oed pan na allant ddweud, gan edrych yn wrthrychol, bod eu cyflwr iechyd wedi gwella, neu pan na ellir ei wella. I’r bobl hynny, nid yw’r prosiect yn cynnig datrys eu problemau iechyd ynddynt eu hunain, ond yn hytrach mae’n cynnig cyfleoedd newydd a strategaethau cadarnhaol a chynaliadwy ar gyfer ymdopi â’r cyfnodau anodd anochel neu’r dirywiad hirdymor sy’n gysylltiedig â’u diagnosis. Ac o ran hynny, mae’n ymddangos bod y dull cyfannol, unigolyn cyflawn, yn cael ei groesawu’n fawr.

Credaf fod yr arsylwadau hyn yn dangos cryfderau, nid gwendidau, ein dull gweithredu – ond gallant wneud pethau’n eithaf heriol pan fyddwn yn cymharu ein heffeithiau â mathau eraill o ymyriadau iechyd a cheisio perswadio’r meddygon proffesiynol i’w gymryd o ddifrif (bydd mwy am hynny yn y blog nesaf!). Ond mae’n werth atgoffa ein hunain bod un o’r diffiniadau mwyaf cyffredin o iechyd yn gwerthfawrogi mai

‘Cyflwr o les corfforol, meddyliol a chymdeithasol cyflawn ac nid dim ond absenoldeb clefyd neu eiddilwch yw iechyd’ Sefydliad Iechyd y Byd 1946

Felly, nid ffasiwn newydd neu ddewis amgen yw edrych y tu hwnt i driniaethau uniongyrchol ar gyfer salwch er mwyn dod o hyd i ffyrdd o wella iechyd. Dyna mae Coed Actif yn ei wneud, ac rydym yn barod ac yn awyddus i gydweithio â phwy bynnag sydd â diddordeb mewn dysgu ohono.