Beth all Data Agored wneud ar gyfer gwasanaethau cyhoeddus?

Mae Swyddfa Archwilio Cymru yn cynnal Google Hangout ar Ddata Agored. Fe fydd y Hangout yn edrych ar sut all Data Agored helpu ni i ddarparu gwasanaethau ar y cyd sy’n dryloyw ac effeithiol. Yn blogbost yma mae Dyfrig Williams yn edrych ar pam mae gan y Gyfnewidfa Arfer Da diddordeb yn y pwnc.

Blwyddyn ddiwethaf fe wnaeth tîm Gwasanaethau Effeithiol i Grwpiau sy’n Agored i Niwed Llywodraeth Cymru gysylltu â ni am y posibilrwydd o wneud ychydig o waith ar amlygu arfer da ar rannu data mewn modd effeithiol. Pan wnaethon ni cynnal cyfarfod cwmpasu, cawsom ein tynnu i mewn i ddwy drafodaeth wahanol – un ar rannu data personol, ac un arall ar Ddata Agored. Er mwyn bod yn deg i’r ddau bwnc, fe wnaethon ni penderfynu cynnal dau ddigwyddiad ar wahân. Fe wnaeth y digwyddiad data personol helpu pobl i adnabod camsyniadau diogelu, ac fe wnaeth Comisiynydd Gwybodaeth Cynorthwyol Cymru mynd i’r afael â’r materion mae gwasanaethau cyhoeddus yn wynebu.

Fe wnaethon ni ychwanegu Data Agored i’n rhestr o ddigwyddiadau ar gyfer y flwyddyn ariannol hon. Wrth i ni wneud hynny, clywsom fod gan y Swyddfa Ystadegau Gwladol ddiddordeb mewn rhedeg gweminar ar y pwnc. Felly rydyn ni’n cynnal Google Hangout ar y cyd gyda nhw.

Felly beth yw Data Agored?

Data agored yw data y gall unrhyw un cael gafael arno, defnyddio neu rannu. Pan mae cwmnïau mawr neu lywodraethau yn rhyddhau data amhersonol, mae’n galluogi busnesau a dinasyddion i wneud gwelliannau i’w cymunedau. Mae’r Sefydliad Data Agored wedi cynhyrchu fideo rhagarweiniol i egluro rhai o fanteision Data Agored.

Mae Open Data Impact wedi nodi pedair ffordd y gall Data Agored newid y byd:

  • Gwella llywodraethu (drwy fynd i’r afael â thwyll a llygredd, cynyddu tryloywder a gwella gwasanaethau cyhoeddus)
  • Grymuso dinasyddion (i gymryd rheolaeth dros eu bywydau drwy wneud penderfyniadau gwybodus)
  • Creu cyfleoedd (trwy feithrin arloesedd, hyrwyddo twf economaidd a chreu swyddi)
  • Datrys problemau cyhoeddus (trwy alluogi ffyrdd newydd o asesu sy’n cael ei yrru gan ddata. Gellir hefyd targedu ymyriadau ac annog cydweithio gwell)

Beth mae hyn yn golygu mewn gwirionedd?

Mae yna lot o astudiaethau achos lle mae gwasanaethau cyhoeddus wedi rhyddhau Data Agored er budd y gymdeithas. Mae Trafnidiaeth Llundain wedi rhyddhau data sydd wedi rhoi adenillion ar fuddsoddiad o 58:1. Mae’r weithred yma wedi arwain ato’r datblygiad o gwmnïau fel Citymapper.

Yng Nghanada, fe wnaeth Data Agored amlygu un o’r twyllon dreth fwyaf yn hanes y wlad drwy archwiliad o Ffurflenni Gwybodaeth Blynyddol.

Mae yna hefyd enghreifftiau gwych mewn llywodraeth leol. Mae gan Felin Data Leeds Dangosfwrdd Dinas wych sy’n rhannu Data Agored trwy raffeg syml i roi cipolwg o’r ddinas ar unrhyw adeg. Mae Hwb Hampshire wedi gwneud lot hefyd, gan gynnwys gwaith ar sut mae gwasanaethau cyhoeddus yn ymateb i ddigwyddiad tywydd. Mae’r Hwb hefyd wedi nodi’r meddygfeydd sydd yn debyg o fod o dan bwysau achos cynnydd mewn galw.

Felly pam nad ydyn ni gyd yn mynd i’r afael â Data Agored?

Un o’r problemau yw dealltwriaeth. Mae Dan Slee wedi ysgrifennu blogbost grêt ar pam mae jargon a diffyg dealltwriaeth yn broblem fawr wrth i ni rannu arfer da ar Ddata Agored. Ac os (fel fi!) nad ydych chi’n berson technegol, mae’n anodd rhoi’r wybodaeth yma ar waith i wella darpariaeth gwasanaethau cyhoeddus yn y byd go iawn.

Rhaid bod sefydliadau hefyd yn glir amdano pam maen nhw eisiau rhyddhau data a pha ganlyniadau maen nhw eisiau. Beth mae llwyddiant yn edrych fel? Sut all gwasanaethau cyhoeddus rhannu tystiolaeth o’r ffordd maen nhw wedi gwella’u cymunedau? Fe wnaeth y Swyddfa Archwilio Genedlaethol cynhyrchu adroddiad diddorol ar Weithredu Tryloywder yn 2012, ble wnaethon nhw ffeindio bod “angen i lywodraeth cael dealltwriaeth well o’r costau, y buddion a’r defnydd er mwyn asesu os yw tryloywder yn cyflawni ei amcanion o gynyddu atebolrwydd, cefnogi gwelliant ac ysgogi twf economaidd.” Rwy’n amau mai jyst am Lywodraeth y DU mae hyn yn wir.

Sut all gweminar helpu?

Bydd y gweminar gyda’r Swyddfa Ystadegau Gwladol yn ein helpu ni i edrych ar sut all Data Agored helpu gwasanaethau cyhoeddus i ddarparu gwasanaethau cyhoeddus tryloyw, effeithiol a chyd-gysylltiedig. Byddwn yn edrych ar:

  • Beth yw Data Agored
  • Sut y gallwn wneud data yn agored
  • Y buddion sylweddol
  • Y camau nesaf

Mae’r panel yn cynnwys Rob Davidson o’r Swyddfa Ystadegau Gwladol, Esko ReinikainenCainc Caerdydd y Sefydliad Data Agored, ac fe fydd Helen Wilkinson o Adnoddau Naturiol Cymru yn rhannu gwybodaeth ymarferol o’i Phorth Lle.

Bydd y Hangout yn gyfranogol iawn, felly rydyn ni rili eisiau derbyn eich cwestiynau cyn, ac yn ystod, y drafodaeth. Ac os ydych chi eisoes yn gwneud defnydd da o Ddata Agored, hoffwn glywed sut mae’n eich helpu chi i rymuso pobl, gwella gwasanaethau a gwneud cymunedau’n llefydd gwell i fyw.

One thought on “Beth all Data Agored wneud ar gyfer gwasanaethau cyhoeddus?

  1. Pingback: Mynd i’r afael â data ar gyfer archwilio sydd ar flaen y gad | Good Practice Exchange at The Wales Audit Office

Leave a Reply / Gadael ymateb

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s