Coed Actif Cymru

Awdur y blog hwn yw Dr Kate Hamilton, a gyflwynodd yn seminar Dyfodol Parciau a’u Heffaith Gadarnhaol ar Les yn ddiweddar. Dyma’r cyntaf mewn cyfres o flogiau i esbonio effaith yr hyn y mae Coed Actif Cymru yn ei wneud, a pham a sut y maent yn gwneud hynny. Bydd Kate hefyd yn blogio am heriau monitro a gwerthuso lles, a deall effaith hynny.

Beth yw Coed Actif Cymru?

Mae Coed Actif Cymru yn brosiect sy’n helpu pobl i wella eu hiechyd a’u lles drwy eu hannog i gymryd rhan mewn gweithgareddau mewn coetiroedd. Caiff ei redeg gan dîm bach, rhan-amser ohonom yn Coed Lleol, sef cangen Cymru o’r Gymdeithas Coedwigoedd Bychain, mewn partneriaeth ag ystod eang o sefydliadau gwirfoddol, cymunedol a sector cyhoeddus a nifer o ddarparwyr gweithgareddau annibynnol mewn pum ardal yng Nghymru.

Beth rydym yn ei wneud?

Yn syml, mae Coed Actif Cymru yn gwahodd pobl i gymryd rhan mewn sesiynau gweithgareddau grŵp dan arweiniad mewn coetiroedd. Mae’r gweithgareddau’n amrywio o gerdded a sesiynau campfa coetir i fyw yn y gwyllt, gwaith coed gwyrdd, tasgau cadwraeth, celf a chrefft ac ymwybyddiaeth ofalgar. Un egwyddor drefniadol allweddol yw bod y cyfranogwyr yn teilwra’r hyn a gynigir iddynt, gan ddweud wrthym beth yw eu hoff a’u cas bethau, rhoi cynnig ar bethau newydd o bryd i’w gilydd a datblygu rhaglenni sy’n adlewyrchu eu galluoedd, eu diddordebau a’u hamcanion.

Caiff rhai cyfranogwyr eu hatgyfeirio gan sefydliadau fel Mind, Cymdeithas Alzheimer, Cymorth Canser Macmillan neu’r Cynllun Cenedlaethol i Atgyfeirio Cleifion i Wneud Ymarfer Corff, a gan ambell feddyg teulu ystyriol hefyd. Bydd eraill yn ymuno am eu bod wedi gweld ein posteri yn yr ardal, wedi clywed amdanom yn y cyfryngau lleol neu gymdeithasol, neu ar lafar gwlad.

Rydym yn gwbl gynhwysol

Mae croeso i bawb: ein harwyddair yw ‘gwella iechyd yn y coetir’, felly rydym yn cymryd yn ganiataol bod unrhyw un sy’n ymateb i hynny yn teimlo y gallant gael budd o’r hyn a gynigiwn. Golyga hyn fod amrywiaeth hynod o eang o gyfranogwyr yn ymuno â ni.

Pam coetiroedd?

Yn gryno, mae coetiroedd yn dda i bobl – yn gorfforol, yn feddyliol ac yn emosiynol. Yn ogystal â’n profiad ein hunain, ceir sail dystiolaeth helaeth sy’n dangos hyn, gan ystyried coedwigoedd yn benodol, a gofal gwyrdd a dod i gysylltiad â natur yn gyffredinol.

Felly, rydym yn ffyddiog bod yr hyn a gynigiwn yn dda i iechyd a lles pobl: mae’n ‘gwella pobl’. Ar yr un pryd, nid triniaeth na therapi mohono mewn ystyr gonfensiynol. Hynny yw, nid ydym yn feddygon nac yn therapyddion, nid ydym yn rhoi diagnosis o gyflyrau iechyd pobl nac yn llunio cyrsiau o driniaeth sy’n benodol i anghenion unigolion. Yn lle hynny, y cyfranogwyr eu hunain sy’n dewis faint o ymdrech gorfforol i’w rhoi wrth ymuno, os o gwbl: y cyfan a wnawn ni yw sicrhau eu bod yn ddigon heini i gymryd rhan a’u bod yn fodlon dweud wrthym yr hyn sydd angen i ni ei wybod ynglŷn â’u gallu a’u cyfyngiadau, ac yna cyflwyno gweithgareddau iddynt yn raddol a thrwy broses o ailadrodd, gan eu haddasu a’u hymestyn mewn ymateb i’w hadborth.

Pam mae’r dull gweithredu hwn yn gweithio?

Mae’n gweithio oherwydd mae’r hyn a gynigir yn sensitif i anghenion a galluoedd pobl. Caiff pob sesiwn ei hwyluso gan arweinwyr gweithgareddau medrus a phrofiadol, ac un o’r prif sgiliau a ddangosir ganddynt ymhob sesiwn yw’r gallu i addasu ar gyfer gwahanol anghenion a diddordebau a meddwl ar eu traed pan fydd rhywbeth annisgwyl yn digwydd, gan sicrhau bod pawb yn ddiogel, yn hapus ac ar amser.

Mae hefyd yn gweithio am ei fod yn ddull cyfannol sy’n integreiddio ymarfer corff, bod ym myd natur a chymryd rhan mewn gweithgareddau pwrpasol, mewn un profiad diogel gyda chymorth. Mae’n diwallu anghenion y cyfranogwyr mewn sawl ffordd wahanol, ac yn cynnig llawer o ffyrdd iddynt o wella eu lles. Os ydych yn gyfarwydd â’r 5 Awgrym Llesol, er enghraifft, sylwch fod pob un ohonynt yn bresennol. Mae hefyd yn galluogi pobl i feithrin perthynas gadarnhaol â byd natur, a’u hannog i ddefnyddio’r strategaeth hon drwy gydol eu hoes er mwyn gofalu amdanynt eu hunain.

Yn bwysicaf oll, efallai, mae’r cyfranogwyr yn cael eu trin fel unigolion cyflawn: ni chânt eu diffinio na’u labelu ar sail eu cyflwr ac, ar wahân i ddweud wrthym yr hyn sydd angen i ni ei wybod er mwyn eu cadw’n ddiogel, nhw sy’n dewis p’un a fyddai’n ddefnyddiol iddynt siarad â ni – neu unrhyw un arall – amdano ai peidio. Mae’n ymddangos bod hynny’n unig yn wahanol iawn i brofiadau eraill y cyfranogwyr ym maes gofal iechyd, ac mae’n fy nharo fel rhan allweddol o’r hyn sy’n ei wneud mor effeithiol.

Cadwraeth yng Nghoed Geufron

Cadwraeth yng Nghoed Geufron

Yr adborth

I mi, un o’r pethau mwyaf diddorol yw bod llawer iawn o gyfranogwyr yn sôn am effeithiau cadarnhaol ar agweddau ar eu lles sydd ymhell y tu hwnt i’w disgwyliadau ar y dechrau. Yn arbennig, bydd llawer o gyfranogwyr yn ymuno gan feddwl bod angen iddynt wella eu ffitrwydd ychydig, ond ni fyddant yn ystyried bod angen iddynt wella eu hiechyd meddwl neu gymdeithasol. Er hynny, ar ôl mynychu am gyfnod, byddant yn aml yn dweud wrthym eu bod wir yn gwerthfawrogi’r effeithiau annisgwyl fel lleddfu straen, ymlacio, magu hyder, a mwynhau cwmni pobl eraill.

Ceir tystiolaeth hefyd o gyfranogwyr yn nodi buddion o ran eu lles, hyd yn oed pan na allant ddweud, gan edrych yn wrthrychol, bod eu cyflwr iechyd wedi gwella, neu pan na ellir ei wella. I’r bobl hynny, nid yw’r prosiect yn cynnig datrys eu problemau iechyd ynddynt eu hunain, ond yn hytrach mae’n cynnig cyfleoedd newydd a strategaethau cadarnhaol a chynaliadwy ar gyfer ymdopi â’r cyfnodau anodd anochel neu’r dirywiad hirdymor sy’n gysylltiedig â’u diagnosis. Ac o ran hynny, mae’n ymddangos bod y dull cyfannol, unigolyn cyflawn, yn cael ei groesawu’n fawr.

Credaf fod yr arsylwadau hyn yn dangos cryfderau, nid gwendidau, ein dull gweithredu – ond gallant wneud pethau’n eithaf heriol pan fyddwn yn cymharu ein heffeithiau â mathau eraill o ymyriadau iechyd a cheisio perswadio’r meddygon proffesiynol i’w gymryd o ddifrif (bydd mwy am hynny yn y blog nesaf!). Ond mae’n werth atgoffa ein hunain bod un o’r diffiniadau mwyaf cyffredin o iechyd yn gwerthfawrogi mai

‘Cyflwr o les corfforol, meddyliol a chymdeithasol cyflawn ac nid dim ond absenoldeb clefyd neu eiddilwch yw iechyd’ Sefydliad Iechyd y Byd 1946

Felly, nid ffasiwn newydd neu ddewis amgen yw edrych y tu hwnt i driniaethau uniongyrchol ar gyfer salwch er mwyn dod o hyd i ffyrdd o wella iechyd. Dyna mae Coed Actif yn ei wneud, ac rydym yn barod ac yn awyddus i gydweithio â phwy bynnag sydd â diddordeb mewn dysgu ohono.

One thought on “Coed Actif Cymru

  1. Pingback: Dyfodol parciau a’u heffaith gadarnhaol ar les | Good Practice Exchange at The Wales Audit Office

Leave a Reply / Gadael ymateb

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s