All along the watchtower – #Scrutiny13

Craffu

Blog gwadd gan Stu Hodges, Swyddog Cyfathrebu, Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru

Stu Hodges    imagesCA1CH1I0

“gloywch eich tarian…gosod wyliwr, i fynegi’r hyn a wêl” -Eseia: 21

Dylan ysgrifennodd ‘All along the watchtower’ ond Hendrix a’i gwnaeth yn boblogaidd. Mae’n cynnwys y cyfeiriad Beiblaidd hwn o Eseia mewn cân sy’n galarnadu dryswch y byd yn gyffredinol, ond sydd hefyd yn cynnig penderfyniad cadarn i ddod o hyd i rolau a syniadau newydd.

Efallai ein bod wedi dod o hyd i’n hanthem. Mae’r byd y mae’r broses graffu yn gweithredu ynddo yn newid ac, er nad yw ar raddfa Feiblaidd, mae’r weithred o ddwyn ynghyd dros 270 o graffwyr mewn cynhadledd ar 28 Tachwedd yn gam arwyddocaol o ran herio’r dryswch hwn a diffinio rôl y broses graffu yng Nghymru.

Mae craffwr llywodraeth leol llawer mwy profiadol a gwybodus eisoes wedi amlinellu ar y blog hwn sut mae’r broses graffu wedi cyrraedd croesffordd, a sut y dylai gael gwared ag argyfwng hunaniaeth ‘yr arddegau’ a darganfod aeddfedrwydd a phwrpas clir newydd – efallai un sy’n seiliedig ar arloesedd, rheoleiddio ac ymgysylltu â’r cyhoedd.

Fel ymdrech gydweithredol rhwng Cymdeithas Lywodraeth Leol Cymru, Swyddfa Archwilio Cymru, y Ganolfan Craffu Cyhoeddus, Llywodraeth Cymru ac Ysgol Fusnes Caerdydd, bydd y gynhadledd ‘Goleuni ar Graffu’ yn cefnogi’r daith hon drwy ymchwilio i elfennau angenrheidiol y swyddogaeth graffu os yw am fodloni gofynion amgylchedd sector cyhoeddus sy’n newid yn sylweddol yn y dyfodol.

Mae’r digwyddiad yn dangos yr ymrwymiad sy’n bodoli i ‘fwrw goleuni’ ar graffu, ac esblygu’r broses graffu er mwyn sicrhau bod ganddi rôl arweiniol yn y sector cyhoeddus yng Nghymru a fydd angen rheoli newidiadau strwythurol sylweddol ar yr un pryd â datblygu modelau newydd ar gyfer cyflenwi gwasanaethau cyhoeddus. Mae pob craffwr yn rhannu diben cyffredin, a bydd y digwyddiad yn cynnig cyfle unigryw i gynrychiolwyr rannu eu gwybodaeth a meithrin syniadau newydd ar gyfer gwella’r broses graffu yng Nghymru.

Mae’n amlwg bod angen ailddyfeisio. Mae angen i’r broses graffu ‘ddod i oed’ nawr yn fwy nag erioed, a bydd angen iddi wneud hynny ar adeg pan fo llywodraeth leol yn wynebu’r cyfnod mwyaf heriol yn ei hanes. Rydym ni’n wynebu realiti ariannol newydd poenus. Mae tueddiadau demograffig a thueddiadau cymdeithasol ehangach yn golygu bod y galw am wasanaethau cyhoeddus yn cynyddu, a chydnabyddir yn gyffredinol bod yn rhaid i bethau newid. Eto, rwy’n amau na fyddwn yn gwybod beth fydd gwir raddfa a ffurf yr ailddyfeisio gofynnol nes y cyflwynir adroddiad y Comisiwn ar Lywodraethu a Darparu Gwasanaethau Cyhoeddus yn ddiweddarach eleni.

Yr amseru sy’n bwysig.

Mae rôl a chwmpas y broses o graffu eisoes wedi’u pwyso a’u mesur i raddau helaeth mewn trafodaethau rhwng arweinwyr llywodraeth leol a Syr Paul Williams yn ystod sesiynau casglu tystiolaeth y Comisiwn. Heb os, bydd y galw cynyddol i ad-drefnu’r gwaith o ddarparu gwasanaethau cyhoeddus yn parhau i godi nifer o gwestiynau dyrys o ran atebolrwydd lleol a democratiaeth leol yng Nghymru.

Drwy ddwyn ynghyd y bobl gywir, ar yr adeg gywir, bydd y gynhadledd ‘Goleuni ar Graffu’ yn cychwyn y broses hanfodol o osod “y gwyliwr”, ac yn cynnig cyfle amserol i nodi sut y dylai’r broses graffu addasu, esblygu ac ailddyfeisio ei hun er mwyn bodloni’r heriau sylweddol, a’r cyfleoedd lu hefyd a fydd yn bodoli yng Nghymru, gwlad sy’n newid yn ddeinamig.

Bydd unrhyw un sy’n rhan o’r broses o graffu yn gwybod pa mor bwysig yw amseru. Bydd y gofynion a fydd yn cael eu rhoi ar gynghorau lleol yn ystod y cyfnod nesaf yn sylweddol, a bydd arnynt angen proses graffu fwyfwy ymatebol sy’n gallu gweithredu mewn ‘amser real’ a bod yn flaengar yn y broses o wneud penderfyniadau. Bydd hyn yn ei dro yn cynyddu’r pwysau a’r gofynion ar ein craffwyr.

Er bod angen ymatebion arloesol i newidiadau radical yn aml iawn, yn naturiol, nid yw arloesedd yn sicrhau llwyddiant yn y dyfodol. Bydd angen cynyddu ffocws a blaenoriaeth rhaglenni ac agendâu craffu, a bydd yn rhaid i’r broses graffu gynnig ymyrraeth gynnar wedi’i thargedu os bydd am helpu i lywio cynghorau lleol drwy’r penderfyniadau anodd sydd o’u blaen.

Bydd angen llywodraethu cadarn ar gyfer strwythurau newydd y sector cyhoeddus. Wrth newid sut y darperir gwasanaethau, bydd angen dangos effeithlonrwydd o ran arbed costau, ond hefyd bod y newidiadau’n cael eu llywio gan ddisgwyliadau ac anghenion y cyhoedd. Mewn amgylchedd o gyfathrebu agored sy’n newid yn gyflym, mae pob aelod o’r cyhoedd bellach yn “wyliwr” ac wedi ymuno â rhengoedd y craffwyr, ac mae hynny’n gwbl gyfiawn. Felly, mae ailddyfeisio’r broses graffu ar sail arloesedd, rheoleiddio ac ymgysylltu â’r cyhoedd bellach yn ymddangos yn fan cychwyn da.

Yn y pen draw, y cwestiwn sydd angen ei ateb yn ystod y broses adolygu hon yw sut i gyfuno’r holl agweddau ar graffu, rheoleiddio a barn y cyhoedd mewn dull cyfundrefnol a chydweithredol. Mae’n rhaid i’r dull hwn “baratoi’r” broses graffu a’i gosod fel “tarian”, un sy’n cael ei defnyddio er mwyn diogelu ansawdd ac amrywiaeth pob gwasanaeth cyhoeddus lleol sydd mor hanfodol i gymunedau yng Nghymru.

Cerddoriaeth, plîs!

Leave a Reply / Gadael ymateb

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s